Trong các bài viết trước đã có dịp nhắc đến Quan Vũ, Trương Phi; như vậy Ngũ hổ tướng của Thục Hán còn 3 người nữa sẽ được đề cập trong lần này.

Triệu Vân: Thường Sơn Triệu Tử Long trước là tướng dưới trướng của Công Tôn Toản, sau theo về với Lưu Bị, từ đầu chí cuối là 1 bầy tôi trung, 1 chiến tướng giỏi. Tuy là kẻ chỉ đâu đánh đấy nhưng lòng trung thành tận tụy của Triệu Vân là không thể chối cãi. Triệu Vân oai chấn thiên hạ có lẽ là từ sau trận chiến Tương Dương, Trường Bản khi một mình một ngựa vượt trùng vây quân Tào đưa A Đẩu về với Lưu Bị. Sau này Triệu Vân cũng thành người đắc ý của Gia Cát, ông luôn theo hộ tống cho Gia Cát trong mọi lần xuất quân. Trong trận Hán Thủy, ông một mình cứu Hoàng Trung ra khỏi vòng vây, Tào Tháo ngắm chiến trận đó mà than: người anh hùng Ðương Dương Trường Bản thuở xưa, nay vẫn còn sao ?” Đến khi cuối đời, Triệu Vân tuổi đã cao như cung đã căng hết cỡ vậy mà vẫn một mình chém 3 tướng họ Hàn, đuổi quân Hạ Hầu Mậu coi như là viên mãn cho cuộc đời 1 đại tướng như ông.

Hoàng Trung: Hoàng Trung là tướng dưới trướng thái thú Trường Sa Hàn Huyền, trước đại chiến với Quan Vũ, sau đầu quân theo Lưu Bị. Chiến công lớn nhất của ông có lẽ lần chém Hạ Hầu Uyên tại núi Định Quân. Ông sau này cùng Nghiêm Nhan trở thành 2 lão tướng lẫy lừng nhất trong Tam Quốc; người đời vinh danh 2 ông không kém gì Liêm Pha nước Triệu xưa. Tam Quốc và các truyện ăn theo về sau đều dùng hình ảnh lão tướng cầm cung là biểu tượng để nhận ra Hoàng Trung nhìn rất phong độ, cứ như Hậu Nghệ, Lý Quảng, với Hoa Vinh vậy . Đọc Tam Quốc lâu quá nên không nhớ rõ ông mất ra sao, chắc là tuổi cao mà mất, cũng không thấy nhắc gì đến con cháu của ông.

Mã Siêu: Mã Mạnh Khởi là con trai của thái thú Tây Lương Mã Đằng, sau khi Mã Đằng cùng Mã Hưu, Mã Thiết bị Tào Tháo hại chết, Mã Siêu cất quân báo thù. Trong trận Đồng Quan, Mạnh Khởi đại phá quân Tào, khiến Tào Tháo cắt râu cởi áo mà trốn. Mã Siêu tuổi trẻ anh tuấn hào hoa, đầu đội mão sư tử, lưng thắt đai hổ phù, bào trắng giáp bạc, uy nghi mà thanh lịch; dưới quyền lại có Mã Đại, Bàng Đức đều là dũng tướng cả, người đời hâm mộ mà gọi là “Cẩm Mã Siêu”. Hứa Chử sau này cởi trần đánh Mã Siêu trăm hiệp bất phân thắng bại, đủ biết Mã Siêu sức mạnh siêu quần đến mức nào. Quân Tây Lương sau đó trúng kế ly gián mà tan tác, Mã Siêu đầu quân cho Trương Lỗ. Đến khi Huyền Đức đánh ải Hà Manh, Mã Siêu đang đêm đốt đuốc đánh với Trương Phi trời long đất lở mà cũng không phân thắng bại. Sau này nghe lời khuyên nhủ mới về hàng Lưu Bị, nhưng sau đó thì không còn thấy nổi bật nữa

———-

Bàng Thống: Sĩ Nguyên là mưu sĩ tài ba trong Tam Quốc, nếu theo thiên hạ đồn đại thì Phượng Sồ có tài bình thiên hạ không kém gì Gia Cát. Chiến công lớn nhất của ông có lẽ là trong trận Xích Bích, khi trá hàng thuyết phục Tào Tháo lập trận liên hoàn lấy xích sắt nối các chiến thuyền lại, nhờ đó sau này kế hỏa công của Đông Ngô mới thành được. Bàng Thống về đầu quân làm quân sư lớn thứ hai cho Lưu Bị nhưng Lưu Bị thấy tướng mạo ông xấu xí mà có ý không muốn dùng, trước chỉ cho làm việc bàn giấy, sau mới trọng dụng ông trong cuộc chiến vào Tây Xuyên, nhưng đây cũng là lần chinh chiến cuối cùng trong đời Bàng Thống. Đúng như Tử Hư đạo nhân trước đó đã tiên đoán:
Một rồng , một phượng
Cùng vào Tây Xuyên
Phượng sa xuống đất
Rồng bay lên trời
Sĩ Nguyên chỉ vì cưỡi ngựa Đích Lư mà bị nhận nhầm là Lưu Bị, cuối cùng người ngựa đều bị tên bắn chết, ôm hận ở gò Lạc Phượng khi công danh chưa thành, đáng thương lắm thay! Phượng Sồ chết, Phục Long phải bỏ vị trí chấn thủ Kinh Châu để vào Tây Xuyên giúp Lưu Bị; Kinh Châu giao lại cho Quan Vũ. Nếu Quan Vũ chịu nghe theo lời Khổng Minh dặn “Bắc cự Tào Tháo, Đông hòa Tôn Quyền” thì chắc không đến nỗi sai lầm nối tiếp sai lầm khiến Thục Hán suy vong, nhưng đấy là chuyện về sau này.

Ngụy Diên: Nói đến Ngụy Diên ai cũng nghĩ đến con người phản trắc, những việc Ngụy Diên làm đúng là như vậy! Trước theo Hàn Huyền thì chém Hàn Huyền, về với Lưu Bị rồi thì cũng phản khi Gia Cát chết. Lúc thu phục được Ngụy Diên ở Trường Sa, Khổng Minh đã muốn chém y vì xem tướng Ngụy Diên biết là kẻ phản phúc nhưng Lưu Bị ngăn lại. Đến sau này, Khổng Minh lại tiếc cái sức của y mà giữ lại bên mình để đem đi chinh chiến phạt Ngụy. Ngụy Diên đúng là chiến tướng về sau này khi nhà Thục mất Quan Trương Triệu, tiếc là bản tính khó dời. Đến khi Khổng Minh dâng sao ở gò Ngũ Trượng, chính Ngụy Diên cũng là kẻ phá hoại Khổng Minh chết rồi, Ngụy Diên làm phản, hống hách ngang ngược, đốt đường Sạn Đạo, tính chuyện cướp linh cữu rồi chiếm Hán Trung; ai dè bị Mã Đại y lời dặn Khổng Minh, nhân lúc Ngụy Diên bất cẩn mà một đao lấy mạng y, âu cũng là đáng đời cho y.

———

Nhà Thục xem ra không còn ai đáng kể nữa kỳ sau xin tiếp tục với nhà Ngô.

Nhân bài viết trước đã nói về 3 anh em Lưu Quan Trương, bài này tiện đề cập đến các tướng Thục, mà đầu tiên là Gia Cát Khổng Minh.

Khổng Minh
Nhắc đến Tam Quốc mà không nói đến Khổng Minh thì quả là thiếu sót lớn. Khổng Minh đáng được coi là quân sư lỗi lạc nhất trong Tam Quốc Chí, đồng thời cũng là nhà chính trị, thiên văn, kỹ sư hàng đầu.

Sinh thời Ngọa Long vốn là bạch diện thư sinh, tuy có tài nghiêng thiên hạ nhưng không đầu quân theo chúa nào; thường tự ví mình với Quản Trọng, Nhạc Nghị; nhưng theo ý Tư Mã Thủy Kính thì tài ông phải sánh với Tử Nha, Trương Lương khi xưa vậy!

Khổng Minh tự làm thơ ví mình:
Mộng lớn ai người sớm tỉnh ra?
Bình sinh ta vẫn biết mình ta.
Lều tranh no giấc, bừng con mắt!
Bóng ác ngoài song đã xế tà…

Lưu Bị khi cầu Gia Cát phải 3 lần thân đến lều tranh mới được diện kiến, Khổng Minh vốn đã không có ý ra nhưng vì Huyền Đức chân thành quá mà cuối cùng nhận lời. Truyện Tam Quốc hồi 38 cũng vinh danh Gia Cát:

chưa ra khỏi lều tranh mà đã dư biết “Thiên hạ chia ba” sau này. Thật là bật kỳ tài quán thế, vạn cổ chỉ có một không hai vậy.

Tuy nhiên, cuộc đời ông đúng như Tư Mã Huy đã than sau khi tiến cử ông cho Lưu Bị: “Gặp Chúa xong không gặp thời. Tiếc thay!”

Khổng Minh ra phò Lưu Bị, mở màn trận đánh đầu đời bằng thắng lợi Hỏa thiêu Tân Dã; sau đó trổ tài hùng biện đánh bại đám mưu sĩ Giang Đông; sau này lấy được Hán Trung nhờ thế mà Lưu Bị mới có thể đăng cơ làm Hán Trung Vương. Từ đây ông trở thành Gia Cát thừa tướng, tiếng tăm lẫy lừng. Nhưng thế cuộc đổi dời nhanh hơn dự kiến, liên tiếp thất bại của nhà Thục: Vân Trường trúng kế mất Kinh Châu, Trương Phi vong mạng vì nóng vội, Lưu Bị cũng thua về tay Lục Bá Ngôn; nhà Thục lung lay đến tận gốc rễ; Gia Cát Lượng từ đây phải lãnh một trọng trách lớn lao hơn là gánh vác giang sơn nhà Hán. Truyện chép khi Lưu Bị lâm chung có dặn Khổng Minh:

Như con trẫm đáng giúp thì giúp, bằng không hãy tự làm chúa mà giữ Thành Ðô !
Khổng Minh vừa nghe nói dứt, tay chân bủn rủn, khóc rằng :
- Tôi đâu chẳng lo giữ cái tiết trung quân cho đến chết!
Nói đoạn đập đầu đến tóe máu.

Có người cho rằng Khổng Minh ngu trung, ý kiến này không phải không có cơ sở, nhưng xét ra Gia Cát Vũ Hầu sở dĩ tiếng thơm truyền đến ngàn đời cũng là vì lòng trung trinh tiết nghĩa đến chết mới thôi của mình đối với sự nghiệp Thục Hán. Sau này, Gia Cát thân chinh 7 lần đánh Mạnh Hoạch, 6 lần ra Kỳ Sơn; không lần nào là không thi triển tài năng khiến đối phương nể phục, chế ra trâu gỗ ngựa máy, làm liên nỏ, lập Bát quái trận… đã mấy lần suýt thành đại nghiệp. Nhưng trời không chiều lòng người, ông gặp phải muôn vàn trắc trở: không được Hậu chủ tin dùng, Triệu Vân qua đời vì tuổi già, Mã Tốc trái lệnh mất Nhai Đình, hang Hồ Lô lửa vây Tư Mã Ý thì trời lại đổ mưa, dâng sao giải hạn lại bị Ngụy Diên làm hỏng; Gia Cát đành ngậm ngùi qua đời trong khi đại nghiệp trung hưng còn dang dở. Cho đến khi nhắm mắt, ông vẫn chỉ canh cánh từ nay không còn được bôn ba nơi chiến địa để làm tròn lời dặn của Tiên đế. Khổng Minh qua đời có thể xem là rường cột cuối cùng của nhà Hán đã mất, tuy ông có truyền lại binh pháp cho Khương Duy nhưng vận trời không cưỡng lại được, 30 năm sau khi ông mất, nhà Hán bị diệt vong.

Truyền kỳ kể rằng Khổng Minh giỏi thế là do có vợ ông giúp cho thực hư thì không ai rõ. Vợ ông là Nguyệt Anh, con gái Hoàng Thừa Ngạn, tuy là nữ lưu nhưng rất tài năng, thưở ban đầu còn dạy binh thư trận pháp cho chồng. Các bộ truyện tranh về sau mô phỏng Tam Quốc đều đưa các yếu tố này vào, nghe cũng thú vị

Khổng Minh qua đời rồi, truyện Tam Quốc nhạt đi hẳn, ít đi các yếu tố cao thâm huyền bí, mưu kế cũng không đắc ý nữa. Đệ tử chân truyền của ông chỉ có Khương Bá Ước. Bá Ước cũng có thể coi là 1 trang tuấn kiệt, tuổi trẻ tài cao; tuy nhiên cũng không làm được trò trống gì nhiều. Kế thừa di nguyện của Khổng Minh, ông cũng nhiều phen đem quân phạt Ngụy nhưng không có được sự hậu thuẫn cần thiết của Thục chủ nên đều không thành. Khương Duy trong những hồi cuối Tam Quốc cũng suýt làm nên chuyện khi liên kết xúi giục Chung Hội làm phản, bắt được cha con Đặng Ngải rồi; vậy mà khi lâm trận lại lên cơn đau bụng cuối cùng phải tự sát – thật không có gì để bàn không biết có phải La Quán Trung không thích nhân vật này hay sao mà cho chết lãng xẹt quá!

Khương Duy chết rồi cũng là lúc lịch sử sang trang, Thục chúa Lưu Thiện sau đó đầu hàng Tư Mã Chiêu được phong làm An lạc công, sống cũng trọn vẹn đến cuối đời.

———–

(Kỳ sau sẽ có vài dòng bình luận về các chiến tướng khác nhà Thục)

Ngoại truyện mà không phải là ngoại truyện, bài viết muốn bình luận về các yếu tố đã làm cho Tam Quốc Chí trở thành bộ tiểu thuyết lịch sử hấp dẫn nhất của Trung Quốc, và cả sau này khi đã được chuyển thể thành phim. Bài viết lần này dành riêng cho thơ ca đề từ trong Tam Quốc diễn nghĩa

Please enable Javascript and Flash to view this Flash video.