Trước khi tiếp tục bài viết ngày 2 trong hành trình về phía Tây, xin cùng bạn đọc điểm qua những nét chính về vị trí địa lý, địa hình và thổ nhưỡng vùng đất Tây Tạng, từ đó liên hệ các phương thức di chuyển thông dụng mà du khách khắp nơi trên thế giới sử dụng để hàng năm lũ lượt đổ về đây

1. Tổng quan về địa lý Tây Tạng

Khu tự trị Tây Tạng (Tibet Autonomous Region – TAR) là 1 trong 5 khu tự trị lớn (KTT) của Trung Quốc (bên cạnh KTT Nội Mông – Inner Mongolia, KTT Ninh Hạ – Ninhxia, KTT Tân Cương – Xinjiang, KTT Quảng Tây – Guangxi), trải rộng trên diện tích hơn 1,23 triệu km2 thuộc cao nguyên Thanh Hải – Tây Tạng (Qinghai – Tibet plateau) ở độ cao trung bình 4000m so với mực nước biển. Với hơn 50 đỉnh núi cao trên 7000m, trong đó có 11 đỉnh cao hơn 8000m, và 4 trong số đó nằm trong danh sách 10 đỉnh núi cao nhất thế giới; Tây Tạng được xưng tụng là nóc nhà của thế giới. Bên ngoài có đường biên giới với các nước Ấn Độ, Nepal, Myanmar, Bhutan; bên trong giáp với các vùng Tân Cương (Xinjiang), Thanh Hải (Qinghai), Tứ Xuyên (Sichuan) và Vân Nam (Yunnan) của Trung Quốc nên Tây Tạng (Xi Zang) giữ vai trò cực kỳ quan trọng về mọi mặt địa lý, chính trị, văn hoá, xã hội.

Địa giới cũ của vùng Tây Tạng được chia làm 5 vùng lớn: U (ở trung tâm), Tsang (thường được nhập chung lại gọi là vùng U-Tsang), Kham (ở phía Đông), Ngari (ở phía Tây), và Amdo (ở phía Bắc).

Vì những lý do nhạy cảm và yếu tố lịch sử, KTT Tây Tạng theo bản đồ Trung Quốc ngày nay được chia ra gồm 6 địa khu (prefectures) và 1 địa cấp thị là (5) Lhasa (còn gọi là thành phố cấp địa khu, prefecture-city level) – nằm giữa tỉnh và huyện (ở Việt Nam không có cấp này).

6 địa khu kia gồm:
- (1) Ngari: trung tâm hành chính là huyện Gar (Gar county)
- (2) Nagqu: trung tâm hành chính là huyện Nagqu (Nagqu county)
- (3) Qamdo: trung tâm hành chính là huyện Qamdo (Qamdo county)
- (4) Shigatse (hay Xigaze): trung tâm hành chính là thành phố Shigatse
- (6) Shannan (hay Lhoka): trung tâm hành chính là huyện Nedong (Nedong county)
- (7) Nyingchi: trung tâm hành chính là huyện Nyingchi County (Nyingchi county)

Mỗi phân vùng khu vực của Tây Tạng lại có những đặc thù riêng kèm theo là các địa điểm du lịch khác nhau, tất cả tập hợp thành 1 quần thể văn hoá mang đầy đủ biểu trưng tôn giáo, tín ngưỡng kỳ lạ và độc đáo nhất thế giới! (chi tiết về Lịch sử Tây Tạng và Tổng quan Phật giáo Tây Tạng sẽ được gửi đến bạn đọc lần lượt trong các bài sau)

2. Cửa ngõ chính vào Tây Tạng

2.1. Đường không: các chuyến bay đến Tây Tạng xuất phá từ thủ đô Kathmandu của Nepal hay từ các thành phố lớn của Trung Quốc bao gồm: Bắc Kinh (Beijing), Thành Đô (Chengdu), Trùng Khánh (Chongqing), Quảng Châu (Guangzhou), Côn Minh (Kunming), Thượng Hải (Shanghai), Hongkong, Tây An (Xi’an), Tây Ninh (Xining), và Trung Điện (Zhongdian, hay Shangri-La). Nếu du khách bay nội địa Trung Quốc thì có thể đặt vé điện tử thuận tiện ở các trang như Ctrip hay eLong

Điểm đến chủ yếu là sân bay Gonggar ở Lhasa hoặc sân bay Linzhi ở Nyingchi. Ngoài 2 sân bay này, Tây Tạng còn 1 sân bay thứ 3 là Bangda nằm ở Qamdo nhưng do đặc điểm xa xôi nên bị hạn chế về tuyến bay.

2.2. Đường bộ: các tuyến xe buýt vào Tây Tạng thường có đặc điểm chung là giá đắt và mất nhiều thời gian, kèm theo những khó khăn về việc ăn uống ngủ nghỉ đường trường. Ví dụ từ Golmud, Thanh Hải vào Lhasa mất 20 tiếng; từ Tây Ninh, Thanh Hải vào Lhasa mất 2.5 ngày; từ Thành Đô, Tứ Xuyên vào Lhasa mất 3 ngày 4 đêm! Thuận lợi lớn nhất là khách du lịch có nhiều thời gian để thích nghi với độ cao tăng dần của vùng Tây Tạng và ngắm cảnh giữa đường đi

2.3. Đường sắt: tuyến đường sắt Thanh-Tạng (Qingzang) là tuyến đường sắt duy nhất nối liến Lhasa trong Tây Tạng đến các thành phố lớn của Trung Quốc như Golmud (14 tiếng), Tây Ninh (24 tiếng), Lan Châu (28 tiếng), Thành Đô (48 tiếng), Trùng Khánh (49 tiếng), Bắc Kinh (48 tiếng), Thượng Hải (51 tiếng), Quảng Châu (60 tiếng). Từ khi xây dựng và đi vào hoạt động năm 2006, tuyến đường sắt này mỗi ngày đưa hàng nghìn người vào Lhasa, nổi danh với cung đường đẹp độc đáo và cao nhất trên thế giới!

Chú ý: tại thời điểm viết bài này, để có thể vào được Tây Tạng, tất cả các du khách không có hộ chiếu Trung Quốc đều phải xin giấy thông hành (Tibet Entry Permit), đồng thời khi đi tham quan các vùng lân cận Lhasa sẽ đòi hỏi có thêm giấy phép (Alien’s Travel Permit). Nên cách thuận tiện nhất và gần như duy nhất là tham gia vào các tour du lịch được tổ chức cho Tây Tạng để có thể dễ dàng vào ra nơi đây. Các tour du lịch đi Tây Tạng có thể tìm thấy ở các địa chỉ đáng tin cậy trong các thành phố lớn như: Sim’s Cozy Travel hay Mix Hostel ở Thành Đô.

Với người viết, sau khi cân nhắc thời gian, lộ trình cũng như kinh phí, đã quyết định chọn tour du lịch của CS Travel từ Singapore có đối tác là Grand Himalaya ở Thượng Hải. Đặc điểm riêng của tour này là sẽ vào Nyingchi để khám phá Tây Tạng từ phía Đông (vùng Kham), từ đó di chuyển bằng bus đi Lhasa và Shigatse cùng các địa điểm lân cận (vùng U-Tsang), sau đó theo tuyến đường sắt Thanh-Tạng vượt qua vùng Amdo để đến được Tây Ninh, Thanh Hải ^^

3. Đôi nét về Nyingchi

Nhắc đến Tây Tạng, người ta như nghe âm vang câu chuyện núi đồi và thảo nguyên, hình dung ra trong cái nắng vàng cháy da cháy thịt hay gió lạnh mênh mông là sừng sững những cao độ ghê người và khắc nghiệt. Nhưng Tây Tạng – the Land of Snows thực ra rộng lớn hơn thế, bên cạnh cái trắng loá của núi tuyết, cái cao thẳm xanh vời vợi của trời mây, cái tận cùng chập chùng của núi non còn có màu xanh khắc khoải mê lòng của cửa ngõ phía Đông Tây Tạng mà người dân nơi đây tự hào phong tặng cái tên Thiên đường xanh (The Green Paradise).

Kham với cái tên Tạng cổ là Chushi Gangdruk nghĩa là “Bốn con sông và Sáu dãy núi” có trữ lượng nước dồi dào nhờ sự bồi đắp của sông Mekong, Dương Tử (Yangtze), Nhã Lung (Yarlung Tsangpo) và Nộ Giang (Salween) nên khí hậu ôn hoà với nhiều rừng cây thác nước, khắc hẳn với các vùng còn lại của Tây Tạng, mùa mưa ở đây kéo dài từ tháng 6 đến tháng 9. Điểm dừng chân quen thuộc bên trong vùng Kham là quận Nyingchi có thủ phủ là thị trấn Bayi.

Nhắc đến Nyingchi – cửa ngõ cách Lhasa 400km – là nhắc đến Switzerland của Tây Tạng với những địa danh như:
- Sông Nyang và hẻm núi Yarlung Tsangpo Grand Canyon
- Tu viện Lamaling – tu viện Phật giáo của trường phái Nyingma (Nyingma sect) – sẽ được nói kỹ hơn trong phần Tổng quan về Phật giáo Tây Tạng
- Thung lũng Kading (Kadinggou)
- Rừng nguyên sinh Lulang (Lulang forest)
- Hồ Basum-tso (hay Basumco)
- Cây Bách 2500 tuổi (King Cypress)

Tạm biệt Thành Đô, người viết đón chuyến bay đi Nyingchi vào sáng ngày thứ 2, chuẩn bị tinh thần “sốc” độ cao từ mức trung bình 500m của Thành Đô lên khoảng 3000m ở Nyingchi. Thuốc độ cao cũng đã được chuẩn bị sẵn (giá 80RMB/hộp 10 lọ) nhưng rất may là cũng không cần dùng đến

Đường bay Shuangliu – Linzhi mất 2 tiếng qua những nóc nhà thế giới ^^ Vài hình ảnh phấn khích của con đường mây trắng nhìn từ cửa sổ trên trời:

Đặt chân xuống sân bay Linzhi, ấn tượng đầu tiên là không khí quang đãng mát mẻ cực kỳ, đường băng rộng rãi chạy giữa hẻm núi xanh. Linzhi để lại ấn tượng tốt đẹp hơn nhiều so với sân bay Cửu Trại Hoàng Long ở Cửu Trại Câu Lúc này nhiệt độ ngoài trời khoảng 13 độ C, trời nhiều mây không mưa gió nhẹ, hành khách ai cũng thấy dễ chịu thoải mái chứ không bị mệt mỏi nhức đầu ^^

Sân bay Linzhi không lớn, mỗi ngày chỉ có vài chuyến của AirChina đáp nên sân bay không ồn ào lộn xộn. Phía ngoài sân bay đậu toàn xe buýt tour và xe SUV sẵn sàng đưa du khách vào Nyingchi (khoảng 70km).

Vừa ra khỏi sân bay được 5′ đường đi là trạm gác đầu tiên kiểm tra giấy thông hành Hành khách tuy không cần xuống xe nhưng đều phải đưa hộ chiếu để kiểm tra, xem ra việc đi “chui” qua những chỗ này là không thể (Vì các trạm gác đều cấm chụp ảnh nên người viết không có hình ảnh nào làm tư liệu, chỉ có thể nói ngắn gọn là rất nhiều các trạm gác như vậy tại những điểm quan trọng như cửa ngõ sân bay, trước khi qua cầu, hay cửa ngõ thành phố; xe nào đến cũng phải dừng để tài xế hay hướng dẫn viên du lịch cầm hộ chiếu + giấy tờ xuống kiểm tra)

Vượt qua trạm gác đầu, xe bon bon lao trên đường cao tốc nhắm hướng Nyingchi thẳng tiến, trên đường dừng lại 1 lần bên bờ sông Nyang (1 nhánh sông lớn của sông Yarlung Tsangpo) và người viết đã có những hình ảnh đơn sơ đầu tiên về Tây Tạng:

Vào đến thị trấn Bayi trời đã sang trưa, vì để luyện tập thích nghi với độ cao, cả đoàn ăn trưa nhẹ và về khách sạn nghỉ ngơi. Đường vào Bayi:

Khách sạn: Nyingchi Business Hotel (địa chỉ: No. 16 GuangZhou Road, Bayi Town, Nyingchi, Tibet) toạ lạc ngay trung tâm thị trấn, tuy là khách sạn 3 sao nhưng chất lượng chỉ ở mức vừa, giá phòng theo biển đề thì khoảng 600 RMB/đêm (có ăn sáng) nhưng thuê theo tour sẽ luôn có giảm giá:

‘Hàng xóm’ là khách sạn quân đội Fujian Hotel, trong sân la liệt xe Land Cruise với Prado

Bữa trưa đầu tiên kiểu Tạng, và là bữa ăn phổ biến ở vùng này mà du khách đến Tây Tạng chắc chắn sẽ thử qua vài lần:

Bayi trong tiếng Trung có nghĩa là “Bát Nhất”, được đặt theo ngày 1 tháng 8 ngày khởi nghĩa Nam Xương, cũng là ngày thành lập lực lượng Giải phóng quân Trung Quốc (People’s Liberation Army – PLA), tiền thân của Quân đội nhân dân Trung Hoa; còn người Tạng thì hay trêu đùa 8-1 là tỉ lệ người Hán-Tạng trong vùng này (cứ 8 người Hán có 1 người Tạng) Tuy nhỏ nhưng Bayi giữ vai trò huyết mạch trong địa khu Nyingchi nói riêng cũng như phía Đông Tây Tạng nói chung. Cũng với lý do đó, Bayi tập trung rất nhiều trụ sở quân đội cỡ nhỏ và vừa, đi đâu cũng thấy huy hiệu quân đội và lính gác, tất nhiên như thường lệ là cấm chụp ảnh Vì thế mà LonelyPlanet – Tibet luôn khuyến cáo khách du lịch đơn lẻ nên ‘tránh xa’ khu vực Nyingchi để khỏi phiền hà.

Dạo quanh Bayi, người viết không có cảm nhận gì đặc biệt, nó có nét gì đó nhạt nhoà hao hao với phố mới Lệ Giang, nên coi là điểm dừng chân tạm ở vùng Kham mà thôi bởi nét Tạng nơi đây thật khó nhận biết qua những mái nhà hay góc phố, có chăng phải gặp gỡ người dân thì mới nhận ra những nét riêng còn phảng phất trên gương mặt họ … Ngoài người Hán và người Tạng, vùng này còn là nơi sinh sống của các tộc Hồi, Mãn, Mông Cổ.

Theo đồng hồ Bắc Kinh thì trời đã xế chiều, nhưng Bayi (và cả các vùng khác của Tây Tạng) vẫn còn rất sáng, phải đến sau 8pm thì mới thực sự tối. Theo lời khuyên nên hạn chế tắm nhiều và tắm lâu khi ở Tây Tạng đề phòng cảm lạnh, người viết đã có 1 buổi tối thư giãn thú vị sau khi dạo qua siêu thị Bayi mua đồ ăn đêm thì vào tiệm gội đầu gần khách sạn giá khá rẻ (25RMB) cho gội sấy và matxa bấm huyệt ^^ Xong xuôi về phòng nằm dưỡng sức, lúc này không khí về đêm loãng đi nhiều, trời trở rét và cảm giác thấm mệt bắt đầu xuất hiện qua triệu chứng đau đầu nhẹ và khan họng, nước uống bao nhiêu cũng không đỡ mệt, chỉ có cách duy nhất là nằm một chỗ và cố gắng ngủ để cơ thể tự điều chỉnh cho thích nghi hơn. Đây có thể coi là phản xạ đầu tiên khi thử sức ở Tây Tạng, tuy chưa thấm vào đâu so với trải nghiệm ở những ngày sau này khi đã vào vùng U-Tsang!

(Một bé gái đi cùng mẹ đến tiệm gội đầu)

Ngày 2 kết thúc trong giấc ngủ mê man nhức đầu … Xin hẹn trở lại với bạn đọc trong bài viết ngày 3 đi thăm thú các đia điểm du lịch của Nyingchi

Chuyến bay của AirChina chặng Singapore – Chengdu (Thành Đô) khởi hành 2h sáng đưa người viết đến với Thiên phủ chi quốc lần thứ hai ♥ Nếu như lần đầu “Bắc tiến” đã có dịp thưởng ngoạn Thành Đô trong ngày đông tháng giá thì lần này là trải nghiệm hoàn toàn mới giữa kinh đô đất Thục Hán mùa hè ^^

Changi Airport, trong lúc chờ bay:

Đúng như dự đoán khi đặt chân xuống sân bay Song Lưu (Shuangliu Airport), ngay cả giữa tháng hè nóng nực Thành Đô vẫn có bầu không khí dịu mát dễ chịu, trời nhiều sương và hiếm nắng, nhiệt độ trung bình ngoài trời ở khoảng 13-17 độ! Vì chỉ có 1 ngày ở Thành Đô trước khi bay đi Nyingchi (cực Đông của Tây Tạng) ngày hôm sau, người viết dành thời gian sáng đi thăm Vọng Giang Lầu (Wangjianglou), ăn trưa nhẹ với ẩm thực Tứ Xuyên (Sichuan), chiều ghé thăm Miếu Văn Thù (Wenshu temple) để ngoạn cảnh và uống trà, tối đi xem Xuyên kịch (Sichuan Opera)

1. Vọng Giang Lầu:

Xây dựng từ năm 1889 trên diện tích rộng hơn 120,000 m2 bên cạnh bờ sông Cẩm Giang (Jinjiang River) phía Tây kinh thành, Vọng Giang Lầu (Wangjianglou) nổi tiếng là nơi quy tụ nhiều loại tre trúc nhất của Thành Đô (bamboo park), cũng là nơi tưởng nhớ nữ sĩ Tiết Đào (Xue Tao) thời Đường. Cũng giống như Vũ Hầu Tự (Wuhou Temple) và Thảo đường Đỗ Phủ (Du Fu Thatched Cottage), Vọng Giang Lầu thường là điểm đến của khách phương xa muốn tìm hiểu thêm về lịch sử Thành Đô.

Đường vào Vọng Giang Lầu lúc sáng sớm tinh mơ:

Nhớ câu thơ Đỗ Phủ viết trong bài Đăng Lâu (Lên lầu) khi mới về Thành Đô:
Cẩm giang xuân sắc lai thiên địa
Ngọc Lũy phù vân biến cổ kim
(Sông Cẩm đang xuân giữa trời đất
Ðĩnh Ngọc mây vờn nối trước sau)
Tuy không nhằm vào tiết xuân nhưng không khí ban mai trong Vọng Giang Lầu rất sảng khoái trong trẻo, cây cối đường đi dọc bờ sông tươi tốt xanh um:

Uống trà, ngắm sông:

Rất dễ nhận ra người dân Thành Đô ở các góc nhỏ trong công viên đang tập thể dục buổi sáng:

Công viên Vọng Giang Lầu quy tụ hơn 150 loại tre trúc đa dạng, cũng là nguồn thức ăn tốt cho Gấu trúc Thành Đô (trung bình mỗi con hàng ngày ăn từ 20-30kg lá và cành tre trúc non)

Như đã nhắc đến ở trên, Vọng Giang Lầu còn được xây để tưởng nhớ nữ danh kĩ thời Đường Tiết Đào (Xue Tao) (768-831); bà không những xinh đẹp mà còn rất giỏi thi từ ca phú, từng là bạn xướng hoạ với nhiều thi nhân nổi tiếng như Bạch Cư Dị, Nguyên Chẩn. Giai thoại kể Nguyên Chẩn vì mến mộ tài năng thi phú và nhan sắc của bà đã làm thơ rằng:
Cẩm Giang hoạt nhị Nga My tú,
Sinh xuất Văn Quân dữ Tiết Đào.
(Núi sông đất Thục trời cho đẹp,
Sinh được Văn Quân với Tiết Đào) — “Văn Quân” ở đây chỉ Trác Văn Quân – vợ của Tư Mã Tương Như.

Bức tượng trắng của Tiết Đào có thể nhìn thấy bên trong Vọng Giang Lầu:

Ra về khỏi công viên Wangjianglou, trời đã sang trưa nhưng mặt trời vẫn chưa “mọc”, Thành Đô chìm trong sương nhẹ và mát mẻ, người viết ăn trưa bằng các món ẩm thực địa phương phong cách Tứ Xuyên (ít nhất phải 12 đĩa cho mỗi người, phần lớn là vị cay)

2. Miếu Văn Thù:

Sau bữa trưa ‘đạm bạc’, người viết tản bộ nhắm hướng miếu Văn Thù Bồ Tát (Wenshu Temple), mục đích là vừa ngắm cảnh, vừa thưởng thức thú nhàn tản uống trà của người xứ này – vốn đã nổi danh khắp chốn ^^ Giá vào cổng chỉ có 5 RMB/người nhưng không gian bên trong Văn Thù Viện thì cực kỳ khoáng đạt, kiến trúc mang màu sắc hoành tráng thời Đường, xứng là viện Phật giáo đẹp nhất của Thành Đô

Đoạn đường trước khi đến Miếu Văn Thù:

Bên trong Miếu Văn Thù, khu Chính điện:

Vạn Phật Lạc Tự (Peace Pagoda of A Thousand Buddhas) là công trình mới xây bên trong miếu Văn Thù. Chùa ở dạng hình tháp cao 11 tầng (tổng cộng 22m) với mái lục giác, mỗi đầu cong của mái đều có treo chuông vàng đón gió:

Phía sau miếu là 3 phân khu: nhà hàng ăn chay Wenshu, quán trà (tea house) và thư viện Phật giáo. Đường đi bên trong rợp bóng cây xanh, không khí rất trong lành làm du khách có cảm giác nhàn tản lười biếng

Đệ nhất danh trà – quán trà nổi tiếng của Thành Đô nằm ngay bên cạnh nhà hàng chay bên trong miếu Văn Thù

^^

Đặt chân vào đây, người ta khó có thể hình dung được Thành Đô lại là 1 trong những trung tâm thương mại sầm uất bậc nhất Trung Hoa với dân số 4 triệu người (gần bằng dân số toàn Singapore); lý do thật đơn giản bởi bên trong quán là không khí thưởng trà tao nhã, thảnh thơi, ai cũng như thu mình lại trong ốc đảo mù sương để chậm rãi nhâm nhi ly trà nóng.

- Người Thành Đô làm gì trong quán trà?
- Ngủ, nghỉ, đợi, đọc, chuyện trò, chơi, ngoáy tai, chụp ảnh … và tất nhiên là uống trà ^^

Người viết cũng chọn 1 góc nhỏ ngồi vừa uống trà vừa “bắn tỉa”. Mối chén trà có giá 15 RMB, sau khi khách tự chọn loại trà và ngồi vào bàn, sẽ có người của quán đến châm nước nóng và sẽ liên tục đi qua đi lại để châm trừ khi khách uống no bụng nước và đậy nắp chén trà!

Trà Thành Đô vừa thơm mùi vừa ngọt miệng, nước nóng bốc hơi nghi ngút, cánh trà đều tăm nổi bồng bềnh … uống xong ngẩng lên thì trời đã về chiều, phong cách “Starbucks” Thành Đô này quả là làm người ta nhất thời quên đi không-thời gian; một khoảng lặng dễ chịu trước ngày lên đường đi về phía Tây hứa hẹn không phút nào ngơi nghỉ ^^

Ra khỏi Đệ nhất danh trà quán, khách tham quan sẽ gặp tiếp thư viện Phật giáo rất lớn và đẹp của miếu Văn Thù:

Rời bước khỏi miếu Văn Thù, người viết men theo các con phố nhỏ của Thành Đô để về khách sạn. Nơi đây vẫn vậy, hè cũng như đông, phố phường sạch đẹp, ngăn nắp, và đấy màu sắc Vài hình ảnh sinh hoạt lúc sắp lên đèn:

3. Xuyên kịch:

Sau bữa tối thịnh soạn, người viết quyết định dành ra buổi tối để đi xem Xuyên kịch (Sichuan Opera) – hình thức ca vũ diễn tuồng sân khấu cổ lâu đời nổi tiếng của vùng Tứ Xuyên. Điểm đến: hý phường Shufeng Yayun, nằm ở Culture Park (gần Vũ Hầu Tự và Thảo đường Đỗ Phủ). Giá vé: 180 RMB/người.

Lúc này phố phường Thành Đô đã lên đèn:

Ca vũ kịch (hí kịch) Trung Hoa có nguồn gốc lâu đời, bắt nguồn trong dân gian với các màn nhào lộn, xiếc, hoạt kê, trào lộng. Sau này hí kịch được ưa thích ở các nơi cung đình, được phát triển và nâng lên tầm cao mới vào các đời nhà Đường, Tống, Nguyên, Thanh. Hí kịch Trung Hoa không chỉ phản ánh cái nhìn vào đời sống thực tại mà còn dựng lại các câu chuyện xưa, tích dã sử, truyện chính sử. Phục trang của mỗi vùng miền kết hợp với giọng ca điệu vũ càng làm phong phú thêm hình thức sân khấu cổ này. Ở Bắc Kinh, người ta gọi nó là Kinh Kịch, rồi lần lượt ra đời Xuyên Kịch vùng Tứ Xuyên, Tương Kịch vùng Tương Dương, Huy Kịch vùng An Huy …

Người viết vì đến hý phường sớm nên tiện dịp dạo qua hậu trường xem các diễn viên trang điểm. Bên trong hý phường cũng có gian hàng bán đồ lưu niệm nhưng giá cả không rẻ chút nào

Khu vực sân khấu khá rộng rãi, khách xem kịch có thể vừa thưởng thức các màn trình diễn, vừa nhâm nhi trà nóng và lạc rang

Xuyên kịch bao gồm rất nhiều màn diễn, mở đầu là màn cổ nhạc Naotai dùng các nhạc cụ dân tộc, sau là trích đoạn Lương Sơn Bá – Chúc Anh Đài. Phục trang và diễn xuất các diễn viên rất trơn tru điêu luyện, âm thanh và đạo cụ cũng được chuẩn bị công phu, duy có điều là lời thoại tiếng Trung

Tiết mục thứ 3 là múa rối que (stick puppet show), điểm độc đáo là con rối sẽ được đổi mặt (puppet face changing) và thổi ra lửa (spitting fire):

Tiết mục thứ 4 là tích Bao Công xử án:

Tiết mục thứ 5 là màn múa bóng (hand-shadow show) khá độc đáo, người nghệ sĩ sử dụng cả hai tay kết hợp với đầu để tạo hình sinh động các con thú như chó, thỏ, ngựa, thiên nga, bồ câu, cú … được khán giả tán thưởng nhiệt liệt

Tiết mục thứ 6 là độc tấu kèn Suona (Suona solo) – 1 loại kèn dân tộc của Trung Quốc dùng để giả tiếng các loài chim rừng. Màn trình diễn mới trông đơn giản nhưng rất nhọc sức, bác nghệ sĩ thổi và giả tiếng chim xong mồ hôi toát đầm đìa

Tiết mục thứ 7 kể chuyện hài nhà kia vợ dạy chồng (Rolling Light) cũng tương tự như chuyện chàng Đậu nước Việt vậy, ông chồng bị phạt phải đội ngọn đèn dầu vừa múa vừa chui gầm ghế mà không được đánh đổ hay lằm tắt lửa:

Tiết mục thứ 8 là đổi trang phục (Costumes Changing): sau mỗi lần phất cờ hoặc xoay người trong tích tắc, không chỉ mặt nạ và cả phục trang của người diễn cũng được thay đổi, người xem không ai kịp nhận ra tiểu xảo này được thực hiện ra sao nên chỉ biết vỗ tay thích thú ^^

Tiết mục cuối cùng cũng là tiết mục được trông đợi nhất – múa đổi mặt và thổi lửa (faces changing and spitting fire), lúc này cả đoàn diễn viên tiến ra sân khấu và thể hiện tuyệt kỹ đổi mặt nạ theo từng nhịp múa. Cho đến nay vẫn ít người biết rõ về xảo thuật này của vùng Tứ Xuyên, nhờ thế múa đổi mặt trong các vở tuồng Tứ Xuyên được coi là độc đáo duy nhất không có nơi nào khác làm được

Tiết mục hoành tráng cuối cùng kết thúc đêm diễn sôi động kéo dài 90 phút của Xuyên kịch, du khách ra về còn được tặng 1 bộ bookmark lưu niệm nhỏ đẹp của hý phường có tạo hình các nhân vật nổi tiếng thời Tam Quốc như Tào Tháo, Quan Vũ, Trương Phi, Gia Cát Lượng … Tuy giá cả không rẻ nhưng màn diễn sân khấu cổ nhạc Tứ Xuyên quả là đáng để thử 1 lần cho khách phương xa khi đến Thành Đô

Thiên phủ chi quốc lúc này đã tối hẳn và mưa lâm thâm (khác xa so với các vùng ở Tây Tạng – sẽ được nói rõ ở các bài tiếp theo). Người viết trở về khách sạn gói ghém đồ đạc và ngủ sớm lấy sức cho ngày 2 thực sự tiến vào các vùng đất phía Tây. Tạm biệt cố đô Thục Hán, nhất định sẽ còn dịp ghé lại ốc đảo sương mù này trong những lần đáo Trung Hoa tới đây

Ngày 7: về lại Thành Đô, kết thúc hành trình

Sáng ngày thứ 7 gió lạnh trời trong, sau khi thức dậy và ăn sáng, người viết theo đoàn du lịch Trung Quốc lên xe rời Cửu Trại, lúc này mới có dịp ngắm con đường từ Cửu Trại Câu ra sân bay Cửu Trại Hoàng Long (Jiuzhai Huanglong Airport). Vùng phụ cận Cửu Trại cũng gọn gàng và sạch sẽ y hệt bên trong thung lũng vậy, trên đường đi nhìn thấy rất nhiều các khu nhà nghỉ đang được xây dựng, Trung Quốc đúng là đã bỏ rất nhiều tiền vào việc quy hoạch và cải tạo nơi đây, ý chừng chắc định mở rộng Cửu Trại Câu trong tương lai Xe dừng tổng cộng 3 lần, hóa ra là để đưa khách vào các khu buôn bán, đúng là phong cách của tour Lần dừng thứ nhất là chỗ bán đủ các loại đồ trang sức bằng ngọc, đá, hổ phách … giá từ vài trăm RMB đến vài trăm nghìn RMB, đẹp và đa dạng thì đúng, nhưng mà đắt kinh người Lần dừng thứ hai là nơi bán dược thảo vốn được trồng trực tiếp trong vùng núi Cửu Trại, vị loại phong phú; khách du lịch Trung Quốc xem ra đã có kinh nghiệm nên mua khá nhiều. Lần dừng cuối là để du khách mua đặc sản thịt bò cao nguyên, chỗ này có vẻ giá rẻ nên ai cũng mua làm quà ^^

Đến trưa thì xe buýt đến nơi, sân bay Cửu Trại Hoàng Long nằm giữa lòng núi biệt lập, phong quang vắng vẻ quạnh quẽ chẳng kém gì lúc nửa đêm:

Chuyến bay của China Southern Airlines khởi hành sớm, chưa kịp ngồi nóng ghế đã hạ cánh xuống Thành Đô. Từ sân bay về, người viết đi taxi đến thăm Vũ Hầu Tự (Wuhou Temple). Đền Gia Cát Vũ Hầu (Zhuge Liang) nằm ở rìa ngoài trung tâm thành phố, khoảng 30 phút chạy xe từ sân bay. Nơi đây thờ Khổng Minh, vị quân sư lỗi lạc của nhà Thục thời Tam Quốc. Đền được xây vào năm 223 sau Công nguyên, là một trong những đền thờ lâu đời nhất của Thành Đô, giá vé vào cửa: 50 RMB/người

Cấu trúc đền chia làm 3 gian: gian ngoài thờ Thục chúa Lưu Bị, gian giữa thờ Khổng Minh, và gian cuối thờ 3 anh em Lưu – Quan – Trương, phía sau đền là khu hậu viên bán đồ lưu niệm và cửa sau thông ra phố cổ Jin Li. Ngoài ra bên trong đền còn có thờ các vị văn quan và võ quan có công trong lịch sử dựng nước thời Thục Hán. Vì đến đúng vào thời điểm Vũ Hầu Tự đang sửa chữa nên người viết chỉ kịp rảo bước thăm quan chứ không nấn ná được nhiều …

Đỗ Phủ (Du Fu) xưa đến Thành Đô ghé thăm đền có thơ rằng:
Từ miếu Vũ Hầu nay thấy đâu?
Cẩm Quan ngoài luỹ bách xanh mầu.
Trên thềm cỏ biếc lên xuân sắc,
Sau bụi oanh vàng hót mấy câu.
Ba lượt hỏi tìm mưu nghiệp lớn,
Hai triều khuông tá nhọc lo âu.
Xuất sư chưa thoả người đi vội,
Nên nỗi anh hùng ướt lệ sầu.

Có thể xem đó là bài thơ ngắn tổng kết quãng đời tận tuỵ oanh liệt của Khổng Minh vậy

Nối liền với Vũ Hầu Tự là phố cổ Jin Li, một trong những con phố nổi tiếng nhất của Thành Đô, thu hút du khách bởi không khí tấp nập cũng như các món ẩm thực phong vị Tứ Xuyên và các gian hàng đồ lưu niệm đầy màu sắc bắt mắt. Vài hình ảnh du ký phố phường:

Món mì Tứ Xuyên (Dan Dan Mian hay Tan Tan Noodle) nổi tiếng, cay chảy nước mắt nước mũi

Thổi kẹo dẻo để tạo hình 12 con giáp:

“Nem công chả phượng” cũng bằng kẹo luôn

Mặt nạ Tứ Xuyên, rất thịnh hành trong những buổi diễn tuồng đổi mặt (face changing show) của vùng Tứ Xuyên. Các mặt nạ này màu sắc đẹp, nhìn dữ dằn ấn tượng

Các gian hàng đồ chơi “dân gian”, đủ cả hồ lô, trống mõ, súng gươm (tất nhiên bằng gỗ); mấy món này chợ Tết nước ta ngày xưa thì nhiều chứ bây giờ có khi lại hiếm

Jin Li còn bày bán quà đặc trưng của Vũ Hầu Tự: bộ tượng Ngũ Hổ Tướng Quan – Trương – Triệu – Mã – Hoàng, ngoài ra còn có các bộ sách cổ, tranh cắt dán, mặt nã cỡ nhỏ và cỡ trung về các nhân vật thời Tam Quốc, đẹp và rẻ hơn nhiều so với các chỗ khác.

Cà phê phố cổ, mới cũ giao thoa ^^

Ra khỏi Jin Li trời đã về chiều, người viết về hostel cất đồ rồi hối hả đi ăn tối, món ăn sẽ là lẩu Tứ Xuyên (Sichuan Hot Pot), tuy đã ăn nhiều ở Việt Nam nhưng đây là lần đầu tiên ăn món này ở quê hương của nó, quả đúng là về quê ăn trái, lên phố ngắm người; món lẩu Tứ Xuyên gốc không chỉ ngon mắt mà còn rất ngon miệng, mùi vị không chê vào đâu được

Lẩu Tứ Xuyên có nhiều độ cay, từ không cay đến ít cay rồi cực kỳ cay người Tứ Xuyên rất tự hào về món Hot Pot của họ, khi ăn đều gọi loại cay nhất, còn người viết chỉ dám thử loại ít cay mà mới đụng đũa đã rơi nước mắt, ăn một lúc thì mặt đỏ như Quan Công; may là khi ăn có nước trà và món chè chữa cháy :mgreen: Bạn đọc có dịp dạo qua Tứ Xuyên tin rằng không thể bỏ qua món này:

Đây mới là loại ít cay mà thôi …

Nhâm nhi xuýt xoa tấm tắc một lúc đã qua 9h tối, người viết tranh thủ dạo qua phố phường Thành Đô ban đêm. Cũng giống Singapore, Thành Đô sáng đèn ngày đêm trên các tuyến phố chính, đồ ăn đêm cũng khá đa dạng còn giá cả thì phụ thuộc vào mức độ thông thạo tiếng Trung của khách:

Quảng trường trung tâm thành phố, nơi có tượng Mao Trạch Đông trước cửa Bảo tàng Khoa học Công nghệ Tứ Xuyên (Sichuan Science and Technology Museum):

Mỏi chân lòng vòng, cuối cùng người viết cũng về đến hostel, vừa là lúc phải sắp xếp đồ đạc để sáng hôm sau rời Tứ Xuyên … Tổng kết lại chuyến đi “Bắc tiến” lần thứ nhất đã thành công tốt đẹp, kịp ghé thăm những điểm nhấn quan trọng trong hành trình Tây Nam: Lệ Giang (Lijiang) ở Vân Nam, Thành Đô (Chengdu) và Cửu Trại Câu (Jiuzhaigou) ở Tứ Xuyên; tuy chưa thể nói là thông thạo thổ nhưỡng hay văn hóa với con người những vùng đất đã đi qua, nhưng chắc chắn là ấn tượng về nơi nào cũng sâu đậm đủ để viết đôi dòng đáo ký, chắc là bạn đọc sẽ nguyên lượng cho những chỗ còn khiếm quyết Quà lưu niệm thì không nhiều nhặn gì, nhưng đều là những món đặc trưng từng vùng, phải đến tận nơi tìm tận chốn mới có ^^

Ngày xưa luôn được dặn rằng du lịch đâu cũng hay nhưng Trung Hoa là kỳ thú và bí ẩn bậc nhất, chỉ mới kịp đi qua phía Tây Nam đại lục đã cảm thấy rất cuốn hút xốn xang rồi. Bản thân người viết dù đã đi về hơn 2 tuần nhưng vẫn luôn hình dung ra mồn một trước mắt nét cẩm tú của Đông Thành Lệ Giang trong lòng Vân Nam, vẻ diễm lệ pha màu thủy mặc của Hắc Long Đàm, dấu vết lịch sử nhuộm thắm kiến trúc Mộc Vương Phủ – Vạn Cổ Lầu, cái hùng tráng bất kham của núi tuyết Ngọc Long, tiếng trống trận và biển người màu sắc của tam tộc Nạp – Bạch – Tạng tự hào trình diễn vũ điệu cha ông, rồi những chuyến xe ngắn dài xuôi ngược nối liền từng vùng đất, thành phố trong sương Thành Đô trù phú về cuộc sống hay đậm đà về ẩm thực, cái chậm chạp ì ạch đáng yêu của gấu trúc Tứ Xuyên, và một thiên đường tìm thấy trong vẻ đẹp tổng hòa Cửu Trại Câu giữa những ngày đông giá d(^o^)b

Hành trình Trung Hoa Du Ký lần đầu khám phá Trung Quốc đến đây là kết thúc, cảm tạ bạn đọc đã theo dõi và động viên, người viết rất sẵn sàng chia sẻ chút kinh nghiệm ít ỏi thu thập được qua chuyến đi với ai có nhã hứng

Ngày 6: thăm thú cảnh đẹp ở Cửu Trại Câu (Tứ Xuyên)

Sáng ngày thứ 6, gió lạnh tê người, nước như đóng băng, người thở ra khói nhưng trong lòng thì sôi sục khám phá miền đất tiên cảnh trần gian Sau bữa sáng gọn nhẹ, cả đoàn hối hả lên xe chạy vào cổng chính của Cửu Trại Câu để mua vé và bắt đầu vào tham quan. Vì mùa đông nên Cửu Trại sẽ mở cửa từ 8h sáng và đóng cửa sớm lúc 6h chiều.

Đôi dòng lịch sử: Cửu Trại Câu (Jiuzhaigou) có nghĩa là Thung lũng có 9 ngôi làng bên suối (Valley of Nine Villages). Chữ tượng hình của người Tạng về Cửu Trại Câu như sau:

Nhìn từ trái qua phải, ngoài số 9 không biết viết thế nào ra, chữ tiếp theo chính là hình cái trại, còn chữ cuối cùng vẽ dòng nước có cá có cây; tựu chung lại chỉ vùng đất có hồ nước, chim cá … và 9 ngôi làng người Tạng sinh sống Kiểu kiến trúc “trại” này cũng ghi dấu trong tất cả các ngôi nhà được xây bên trong thung lũng.

Truyền kỳ kể nam thần Đạt Qua (Dage) yêu say đắm nữ thần Yêu Lạc Sắc Mô (Woluo Semo). Một lần nam thần dùng gió và trăng tạo nên 1 tấm bảo gương đem tặng nữ thần, không ngờ bị ma quỷ quấy phá, nữ thần không cẩn thận đã làm vỡ tấm bảo gương và rơi xuống nhân gian rồi biến thành 114 mặt biển hồ long lanh. Từ đó nhân gian mới có chốn tiên cảnh (The Fairyland of Earth) đẹp là Cửu Trại Câu ngày nay Còn người viết bài này thì tin rằng năm xưa rơi xuống nhân gian không phải là gương vỡ mà là một chuỗi ngọc quý muôn màu sắc, đã tạo nên một tuyệt tác gồm 12 đỉnh núi, với hơn 100 Hải tử (hồ con) cùng 17 thác nước và muôn vàn loại động thực vật phong phú giữa vùng núi đá vôi ở cao độ trung bình từ 2000m đến 4000m này.

Tổng quan Cửu Trại Câu chia làm ba thung lũng chính: Nhật Tắc Câu (Rize Gully) tạm gọi là nhánh trái (theo bản đồ nguyên mẫu của Cửu Trại), Tắc Tra Oa Câu (Zechawa Gully) ở nhánh phải, hợp lưu tại trung tâm là Thụ Chính Câu (Shuzheng Gully), từ đó chạy thẳng ra cổng chính (Tham khảo thêm ở trang chủ Jiuzhai valley). Trước khi bắt đầu du ngoạn, xin cùng bạn đọc xem qua bản đồ Cửu Trại:

Khoảng cách từ cửa (Park Entrance) đến thác Nặc Nhật Lang (Nourilang Falls) – tạm coi là tâm bản đồ: 15km; từ thác này đến Trường Hải (Long Lake) – điểm xa nhất trong nhánh phải là 17km; từ thác này đến Rừng nguyên sinh (Virgin Forest) – điểm xa nhất trong nhánh trái là 18km. Cách đi thông thường là: từ đầu ngày bắt xe buýt chạy từ cửa lên hết một nhánh (trái hoặc phải), sau đó đi bộ từ trên xuống, đến khu trung tâm thì dừng nghỉ ăn trưa; sau bữa trưa thì bắt xe chạy lên hết nhánh còn lại, từ đó đi bộ xuống đến trung tâm rồi đi ra cổng. Nếu muốn đi hết mọi chỗ trong Cửu Trại Câu thì bạn đọc chắc cần ít nhất 2 ngày, người viết trong khuôn khổ thời gian hạn hẹp chỉ dành được 1 ngày để đi Cửu Trại nên không thăm được toàn bộ thung lũng, âu cũng là lý do cho việc trở lại lần sau

Cổng vào thiên đường hạ giới đơn giản thế này thôi:

Du khách có thể mua vé và tham khảo các thông tin du lịch Cửu Trại tại đây:

Vé vào cổng: làm bằng bìa cứng và rất đẹp, mặt trước vé được trang trí thay đổi theo mùa, chia làm vé Đông-Xuân (ảnh chụp) và vé Hè-Thu (dịp sau đi vào mùa thu sẽ có ảnh cụ thể ). Mỗi vé bao gồm cả vé vào cổng và vé xe buýt; mặt sau vé chính là bưu thiếp Cửu Trại có dán sẵn tem! du khách có thể gửi trực tiếp bưu thiếp tại các thùng thư China Post sẵn có ở cửa vào. Vì vé đưa qua máy quét (chứ không xé) nên ai cũng giữ được vé mới đẹp nguyên xi khi ra về ^^

Giá vé:
- Mùa cao điểm (01/04 – 15/11): Vé vào cổng 220 RMB + vé xe buýt: 90 RMB = 310 RMB (~ 45 USD). Riêng sinh viên (phải trình thẻ SV) thì giảm giá: vé vào cổng 170 RMB + vé xe buýt 90 RMB = 260 RMB.
- Mùa vắng khách (16/11 – 31/03): Vé vào cổng 80 RMB + vé xe buýt: 80 RMB = 160 RMB (~ 23 USD). Giá sinh viên: vé vào cổng 70 RMB + vé xe buýt 80 RMB = 150 RMB.

Ở cửa soát vé là 3 chữ “Cửu Trại Câu” ngạo nghễ trong nắng ban mai ^^

Các xe buýt ‘xanh’ chạy trong khu du lịch, trên mỗi xe là hướng dẫn viên du lịch người Tạng sẽ giới thiệu với du khách về các địa điểm khi đi qua (tất nhiên là bằng tiếng Trung):

Xe buýt sẽ dừng ở mỗi địa điểm để nhận và trả khách, du khách nên cầm theo bản đồ để biết vị trí hiện tại và xem xét lộ trình trước khi lên xe nhằm tiết kiệm thời gian. Vì đã mua vé nên xe buýt trong khu du lịch là miễn phí, lên xuống thoải mái, đặc biệt trong mùa đông đi bộ lâu trong Cửu Trại sẽ dễ nhiễm lạnh, thi thoảng nên chui lên xe cho ấm Như lộ trình đã định, người viết theo xe chạy hết hơn 30km để lên ngọn của nhánh trái, rồi từ đây bắt đầu đi bộ xuống.

Tiễn Trúc Hải (Arrow Bamboo Lake): cảm giác đầu tiên là thời tiết quanh Biển Tiễn Trúc lạnh kinh người! nước hồ trong xanh nhìn thấy đáy, cả mặt hồ như 1 tấm gương lớn phản chiếu khung cảnh xung quanh lại ôm trong lòng nó những trầm tích vôi hóa không biết tuổi. Chỗ này cũng là nơi đạo diễn Trương Nghệ Mưu quay cảnh Lương Triều Vỹ – Trương Mạn Ngọc vừa so chiêu vừa bay qua mặt hồ trong phim Anh hùng (Hero), chắc đây là 2 người hiếm hoi trong lịch sử Cửu Trại Câu có dịp chạm chân xuống dòng nước của hồ Trúc

Hùng Miêu Hải (Panda Lake): nằm cách Tiễn Trúc Hải khoảng 1.7km là Hùng Miêu Hải, vốn là chỗ gấu trúc thường ra uống nước, giờ thì không còn bóng con nào, chắc từ ngày con người “xâm lăng” nơi đây … mong rằng trong tương lai sẽ có ngày gấu trúc xuất hiện trở lại. Cũng giống như hồ Trúc, hồ Gấu vẫn mờ khói sương sớm, mặt nước phẳng lặng như tờ soi bóng trời đất, đúng như câu nói dân gian “mây trôi trong nước, chim bay trong hồ“:

Thác nước ở Panda Lake đã bắt đầu đóng băng, đường xuống thác cũng đã bị chặn lại đề phòng nguy hiểm:

Ngũ Hoa Hải (Five Flower Lake): đi tiếp 2km nữa, du khách sẽ đến Hồ Ngũ Hoa – niềm tự hào của Cửu Trại – lúc này đã vào mùa nước cạn càng làm nổi bật những thân cây lớn nằm im lìm dưới đáy hồ; cây cầu giữa hồ chia Ngũ Hoa Hải thành 2 thế giới: một bên ánh nắng nhấp nhóa sống động, một bên cô tịch với sắc xanh đẹp kỳ ảo lạ thường:

Thác Trân Châu (Pearl Shoals Waterfall): chính là cảnh đẹp đã nổi danh từ bộ phim Tây Du Ký với hình ảnh thầy trò Đường Tam Tạng vượt dòng thác trên đường đi lấy kinh ^^

Càng đi xuống thác Ngọc Trai này cảnh tượng càng ngoạn mục, núi cao dựng đứng, nước chồm qua các ghềnh đá tuôn ào ạt với chiều dài hơn 310m:

Sau khi đi hết nhánh bên trái Nhật Tắc Câu, du khách đa phần đều nghỉ ăn trưa ở tâm bản đồ trái với các thông tin về việc cần mang theo đồ ăn thức uống vì trong Cửu Trại bán đắt, người viết đã có 1 bữa trưa thú vị với mì gói Tứ Xuyên + xúc xích và ngô luộc bán ở các quầy hàng nhỏ với giá 15RMB ^^ Ăn xong lại nai nịt gọn gàng xách máy ảnh đón xe buýt ngược lên nhánh bên phải, tiếp tục khám phá Tắc Tra Oa Câu, trên đường kịp nháy vài tấm ảnh:

Trường Hải (Long Lake): nằm ở độ cao hơn 3000m so với mặt nước biển, Trường Hải là biển hồ rộng nhất và sâu nhất trong toàn bộ các hồ của Cửu Trại Câu, nhờ nguồn nước ngầm tự nhiên nên hồ luôn đầy nước, cây cối xung quanh tươi tốt. Đứng ở Trường Hải nhìn bao quát núi sông mới thấy cái nhỏ bé của con người trước thiên nhiên hùng vĩ. Nơi đây dịch vụ quà lưu niệm và chụp ảnh trong trang phục người Tạng do vậy mà nở rộ

Men theo đường đi bộ uống dưới hồ, du khách có thể thoải mái ngắm nhìn Trường Hải rộng lớn miên man chạy ra ngoài tầm mắt, quả xứng danh đại hồ của Cửu Trại, chỉ giận tài năng không đủ mà ống kính có hạn, không ôm trọn cái bao la của trời nước và mây núi vào trong khuôn hình …

Ngũ Sắc Trì (Five Colored Pool): tuy cạn nước nhưng hồ Ngũ Sắc vẫn giữ được màu huyền ảo của nó, không chỉ bản thân hồ mà cả đường vào hồ cũng đẹp lạ thường:

Nặc Nhật Lang (Nourilang Falls): dòng thác trên cao nguyên lớn nhất Trung Quốc này nằm ở trung tâm bản đồ Cửu Trại Câu. Với độ cao hơn 20m và dài hơn 300m, con nước Nặc Nhật Lang hung hãn bổ nhào giữa lưng chừng trời, ném vào không gian muôn ngàn bọt nước giữa nắng chiều chênh chếch, tiếng ỳ ầm vang xa hàng dặm, đúng là tưởng dải Ngân Hà tuột khỏi mây (Nghi thị Ngân Hà lạc cửu thiên)

Thác Nặc Nhật Lang có thể coi là điểm nối giữa 2 nhánh phải và nhánh trái, từ đây trở ra cổng đều là khu vực Thụ Chính Câu.

Tê Ngưu Hải (Rhinoceros Lake): hồ Tê Giác nhìn phẳng lặng không có gì đặc biệt nhưng nó là hồ rộng nhất trong Thụ Chính quần hồ (hơn 200,000 m2 diện tích mặt nước) với nơi sâu nhất là 12m, nhìn xa xa có cảm tưởng hồ này giống hồ Ba Bể ở nước ta ^^

Lão Hổ Hải (Tiger Lake): nằm cách không xa Tê Ngưu Hải là Lão Hổ Hải. Hồ Hổ cung cấp nước chảy xuôi về thác Thụ Chính:

Thụ Chính Hải (Shuzheng Lake): trên đường đi đến Hồ Thụ Chính, du khách có thể ngắm nhìn Thác Thụ Chính (Shuzheng Falls) và những ngôi nhà nhỏ người Tạng xây trên dòng nước, lợi dụng sức nước để quay những bánh xe kinh luân:

Hồ Thụ Chính vào mùa đông hơi xơ xác, mùa thu chắc sẽ đẹp hơn đối diện Hồ Thụ Chính là Làng Thụ Chính (Shuzheng Village) xây theo kiến trúc người Tạng, phía trước cổng có dựng đại kỳ ngũ sắc (Guoda) – cách mà người Tạng thể hiện lòng tôn kính của họ với các vị thần linh. Tìm hiểu thêm về đại kỳ của người Tạng, rất thú vị khi được biết các cờ phướn này luôn có 5 màu chủ đạo, trong đó: màu trắng (Bạch kỳ) biểu tượng phương Đông của Phật Aksobhya và Phật mẫu Bouđharocana, màu đỏ (Hồng kỳ) là biểu tượng phương Tây của Phật Amibrabha và Phật mẫu Pandaravasini, màu vàng (Hoàng kỳ) là biểu tượng phương Nam lãnh thổ của Phật Ratnasambhava và Phật mẫu Mamaki, màu xanh lá cây (Lục kỳ) là biểu tượng phương Bắc cho Phật Amoghasđhi và Phật mẫu Samayatar, cuối cùng màu xanh nước biển (Lam kỳ) là Trung Phật Vairocana và Phật mẫu Akasadhatesvari. Ngoài ra 5 màu trắng, đỏ, xanh lam, xanh lục, vàng còn là biểu trưng của mây, sự sống, cây cối, trời, đất là những yếu tố làm nên vạn vật.

Bãi Bonsai (Bonsai Shoals): bãi Bonsai tự nhiên này có thể xem là điểm dừng cuối cùng trước khi ra cổng, lúc này đồng hồ đã chỉ gần sang 5pm là lúc Cửu Trại sắp đóng cửa mùa đông:

Thường nghe câu “Hoàng Sơn quy lai bất khán sơn, Cửu Trại quy lai bất khán thủy” (nghĩa là: đến Hoàng Sơn rồi không còn muốn ngắm núi khác, đã tới Cửu Trại không buồn nhìn những dòng nước ở nơi khác) đã lâu, nhưng chỉ đến khi được đặt chân đến thung lũng này, tận mắt nhìn Cửu Trại đẹp sững sờ như 1 bức tranh ngàn màu sắc của non nước kỳ quan, lắng nghe sự tĩnh lặng như mặt gương ở mỗi biển hồ hay tiếng ỳ ầm xa xăm của những thác nước, ngắm thảm thực vật vươn mình trong ánh nắng hay những trầm tích đậm dấu thời gian dưới lòng hải tử trong vắt thì mới cảm nhận được những điều người ta nói về vẻ đẹp pha màu cổ tích của Cửu Trại thực như muối bỏ bể Mỗi vị trí, mỗi góc nhìn, mỗi giờ, mỗi ngày trong thung lũng Cửu Trại đều đem lại một nét khác lạ và sống động; bạn đọc đã, đang, và sẽ đi Cửu Trại Câu tin rằng cũng chia sẻ suy nghĩ này ^^

… Bước ra khỏi Cửu Trại Câu vẫn cảm thấy lâng lâng … thầm hẹn mùa thu năm tới sẽ trở lại để một lần nữa để ngắm thiên nhiên mây gió núi sông cùng kì hoa dị thảo lúc thay đổi áo xiêm. Từ ngày Cửu Trại Câu chính thức mở cửa cho khách du lịch vào tham quan năm 1984 đến nay đã 25 năm thời gian đi về trên những ngọn núi dòng sông mái nhà trong thung lũng, hàng triệu lượt người đã đến thăm để rồi ngây ngất trước vẻ đẹp hoang sơ nguyên thuỷ, lúc đi chắc ai cũng chung một cảm giác nhớ nhung hẹn ngày hạnh ngộ …

Ra về du khách có thể chọn đi taxi là cách thuận tiện nhất để quay lại khách sạn sau một ngày chinh chiến mệt nhọc

… Đêm dần buông xuống trên thung lũng, mới 7h mà trời tối đen như mực, gió rét căm căm, trong lòng trống trải, bụng đói cồn cào, rảo bước ra ngoài ngắm phố phường. Bên ngoài Cửu Trại về đêm yên ắng và tĩnh mịch mang nét cô đơn đặc trưng của vùng cao nguyên lúc lên đèn, giống như Đà Lạt sau 9h tối vậy … Ghé vào 1 quán nhỏ bán đồ nướng kiểu người Tạng nhâm nhi hết xiên thịt lại đến xiên bánh bao, trong bụng nghĩ “cái khúc vĩ thanh này giữa tiết trời vài ba độ chắc phải đến năm sau mới lặp lại được!“. No nê xong thì chào chủ quán rồi đi giật lùi (cho đỡ rét) để về khách sạn. Lên giường nằm mà trong đầu vẫn nhớ miên man cái màu xanh man trá trong lòng Ngũ Sắc Trì … Xin hẹn bạn đọc bài viết tiếp theo kể chuyện rời Cửu Trại Câu bay về Thành Đô, cũng là ngày cuối trong nhật trình du ký Trung Hoa lần thứ nhất

Ngày 5: sáng thăm gấu trúc Thành Đô, chiều bay đi Cửu Trại Câu

Tạm biệt Vân Nam, người viết trở lại Tứ Xuyên tiếp tục hành trình khám phá Tây Nam Trung Quốc, điểm đến lần này là Thành Đô – thành phố của gấu trúc

Vài nét về thành phố này:

Thành Đô (Chengdu) nằm ở trung tâm tỉnh Tứ Xuyên (Sichuan), giữ vai trò cực kỳ quan trọng về giao thông vận tải, thương nghiệp, công nghiệp của Tứ Xuyên nói riêng và đại lục nói chung. Đây cũng chính là kinh đô cũ của nhà Thục trong thời Tam Quốc, giờ đã là điểm du lịch nổi tiếng và cũng là nơi trung chuyển chính đến các địa danh khác ở Tứ Xuyên cũng như Vân Nam. Thành Đô còn được gọi là thành phố Hoa Phù Dung (The City of Hibiscus) vì trong thời Ngũ Đại Thập Quốc, nhà Hậu Thục cho trồng hoa phù dung xung quanh tường thành. Nơi đây bốn mùa mây phủ, đến mùa đông thì cả thành phố chìm trong sương mù, thường chỉ có 2-3 tháng trong năm hiếm hoi có nắng; vì thế mới có câu ngạn ngữ “Chó ở Tứ Xuyên sủa hướng mặt trời” (Sichuan’s dog barks at the sun)

Đến Thành Đô, người ta thường đi thăm đền chùa, dạo phố cổ, ăn lẩu Tứ Xuyên (Sichuan hotpot), uống trà (teahouse), xem hát (Sichuan opera) để thưởng thức cái thú ăn chơi nơi này. Xa hơn trung tâm, du khách có thể chọn đi nơi phụ cận như:
- Xem gấu trúc ở TT Nghiên cứu và Nuôi dưỡng Gấu trúc Thành Đô (Chengdu Research and Breeding Centre).
- Lạc Sơn (Leshan): nằm cách Thành Đô khoảng 160km, nổi tiếng với tượng Đại Phật (Dafo) là tượng bằng đá lớn nhất thế giới tạc vào trong núi, nằm ở nơi giao cắt của 3 con sông Mân giang, Đại Độ hà và Thanh Y giang. Tượng phật này cao 71m, được đẽo tạc trong 90 năm mới hoàn thành, đến nay đã hơn 1400 năm tuổi.
- Nga Mi Sơn (Emei Shan): núi Nga Mi nằm không xa từ Lạc Sơn (khoảng 1h xe chạy), là một trong Tứ đại danh sơn của Phật giáo mà blog iCouple đã có dịp giới thiệu Nơi đây địa hình cao chót vót, phong cảnh đẹp lạ thường, du khách có thể leo núi Kim Đỉnh, thăm chùa Vạn Phật, ngắm Thanh Âm các, xem chùa Báo Quốc, vào Cửu Lão Động … tìm hiểu thêm về sự giao thoa giữa Phật giáo và Đạo giáo đã làm nên điểm độc đáo của Nga Mi thiên hạ tú.
- Cửu Trại Câu (Jiuzhaigou): khu bảo tồn thiên nhiên Cửu Trại nằm cách Thành Đô 12 tiếng xe chạy hay 1 giờ bay về phía Đông, nổi tiếng là thiên đường hạ giới với phong cảnh sơn thủy thiên tạc hùng vĩ.

Vì thời gian có hạn, người viết chỉ chọn đi thăm khu Nuôi dưỡng Gấu trúc Thành Đô rồi bay đi thăm quan Cửu Trại Câu; ngày cuối bay về Thành Đô để đi thăm Vũ Hầu Tự, dạo phố cổ Jin Li và thưởng thức ẩm thực Tứ Xuyên. Bài viết này xin dành trọn để giới thiệu với bạn đọc về gấu trúc nơi đây. Gấu trúc (Panda) hay còn gọi là Đại Hùng miêu có nguồn gốc từ miền trung Trung Quốc, là loại động vật quý hiếm cần bảo tồn của thế giới. Hiện nay số lượng gấu trúc trong tự nhiên không nhiều, chỉ còn vài ngàn con;nguyên nhân vì loài này giao phối ít, tỷ lệ sinh sản thấp, một phần do điều kiện tự nhiên thay đổi, môi trường sống bị thu hẹp. Ở trung tâm gấu trúc Thành Đô, du khách có thể thăm quan 2 loại gấu trúc chính là: gấu trúc lớn (màu lông đen-trắng) và gấu trúc nhỏ (hay còn gọi là gấu trúc đỏ – Red panda).

Trung tâm Gấu trúc Thành Đô nằm cách nội đô khoảng 16km, có thể đi bằng xe buýt (2 RMB) hoặc taxi (25 RMB), thời gian mở cửa: 8am-6pm, giá vé vào cửa: 58 RMB/người (~ 8.5 USD)

Thời gian cho gấu trúc ăn là 9h sáng hàng ngày, du khách nên đến đây trước giờ ăn để xem gấu trúc nhậu bữa sáng, vì sau đó thường gấu sẽ lăn ra ngủ! Trung tâm này chia ra các khu nuôi gấu lớn, gấu nhỡ, gấu đỏ, phòng chăm sóc gấu sơ sinh, phòng phát thanh truyền hình giới thiệu về gấu trúc … Đường vào thăm gấu:

Có vẻ còn quá sớm nên gấu còn đang say giấc:

Một lúc sau thì gấu bắt đầu thức dậy, chả đánh răng rửa mặt gì, cứ thế mò mẫm đi tìm thức ăn. Tuy được xếp vào loại động vật ăn thịt nhưng thức ăn chủ yếu của gấu trúc là cành non và lá tre trúc. Khách du lịch có thể thoải mái ngắm và chụp ảnh từ khoảng cách 20-30m:

Đây là một nhóm khác đang đối ẩm, có con vẫn ngủ gật trên cây, đời sống xem ra nhàn tản, có phần trụy lạc đáng yêu

Gấu trúc có thể xem là loài động vật siêu lười, ít vận động, việc làm ưa thích của chúng thường là ăn và ngủ. Sau đây là sê-ri ảnh về một lần vận động hiếm hoi của gấu trúc mà người viết được chứng kiến tận mắt, tất cả chỉ diễn ra trong vòng vài phút sau giờ ăn. Những gì gấu trúc thể hiện trong Kungfu Panda đúng là chỉ có trên phim còn thực tế thì …

- Đầu tiên là định leo cây, nhưng chắc leo nhầm:

- Sau tìm được đúng bậc thang, bắt đầu hì hục leo:

- Bằng nỗ lực phi thường, gấu đã lên được thang, thở phì phò rồi tiếp tục chuyền cành:

- Khi đi hết giàn gỗ, gấu dừng lại thở lấy sức, đồng thời làm động tác “gấu” nhất trong ngày là vươn mình chụm 2 chân trước lấy tư thế để gầm lên như đang ở rừng đại ngàn, tất nhiên không có tiếng gầm nào phát ra và chỉ diễn ra chưa đến 10 giây! khách tham quan thích thú đua nhau bấm máy

- Sau màn trình diễn ngẫu hứng, gấu có vẻ ngại vì được hâm mộ quá nên quay lưng xuống thang, nhưng cũng chỉ được nửa đường thì mỏi mệt quá nên lăn ra ngủ, coi như kết thúc 1 ngày sôi động!

Đi tiếp du khách lại gặp một nhóm khác đang chơi trong sân với trò chơi thích thú của gấu trúc là trèo lên đầu nhau …

Được biết gấu trúc là loại sinh sản kém và tỉ lệ chết non rất cao. Ở trung tâm Gấu trúc Thành Đô, người ta tiến hành thụ tinh nhân tạo để nhân giống loài này. Gấu trúc non sinh ra được chăm sóc ở khu vực đặc biệt như trẻ sơ sinh, giúp chúng cứng cáp hơn để thích nghi với điều kiện sống nhân tạo. Khu vực này cho phép du khách thăm quan nhưng không được phép chụp ảnh.

Ngoài gấu trúc lớn, trong trung tâm còn nuôi thả loài gấu trúc nhỏ (Red Panda), là loại gấu trúc đặc hữu chỉ có ở dãy Himalaya, thân màu đỏ, to hơn mèo nhà, có khuôn mặt ly miêu nên còn có tên là Gấu Mèo, xếp vào phân bộ chó, ăn lá tre trúc. Loài này khá thính và nhanh nhẹn, khác hẳn với bạn đồng môn Panda to béo nên tiếp cận và chụp ảnh Red Panda khó khăn hơn

Vòng vèo ngắm gấu, khách du lịch có thể tận tay bế gấu trúc non trong vòng 10 phút, nhưng giá thì rất đắt: 1000 RMB/lượt (~ 146 USD), mục đích để gây quỹ bảo tồn và chăm sóc gấu trúc nhưng cũng hạn chế số lượng người tiếp xúc với gấu non. Ngoài ra còn có thể mua Thẻ gấu trúc (Panda Card) là một cách ủng hộ Thành Đô trong việc phát triển khu nuôi gấu này. Ra về du khách có thể ghé quầy lưu niệm mua đồ, mọi thứ ở đây từ mũ nón, giày dép, bút sách đến bưu thiếp, túi cặp, thú nhồi bông (loại nhỏ đến to và rất to) đều là gấu trúc; các mặt hàng đẹp nhưng không rẻ chút nào. Một lần đến Thành Đô, tận mắt ngắm gấu trúc to béo và lười biếng vô lo phải công nhận là loài này hiền lành và dễ thương xứng đáng là biểu tượng quốc gia của Trung Quốc cũng như biểu trưng của Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên WWF. Chẳng thế mà Trung Quốc hét giá đến 1 triệu đôla cho mỗi quốc gia muốn “mượn” gấu trúc để đưa về các vườn thú quốc gia của họ. Được biết mới đây khi gấu trúc sang “thăm” Thái Lan đã được đón rước và hộ tống với nghi lễ hoàng gia So ra thì mua vé máy bay đến Thành Đô rồi trả phí thăm quan 58 RMB còn là quá rẻ ^^

Nửa ngày tham quan gấu trúc kết thúc, người viết theo lịch trình ra sân bay Song Lưu (ShuangLiu Airpot) của Thành Đô để bay đi Cửu Trại Câu, không biết rằng đây là 1 trong những chuyến bay bão táp nhất từ trước đến giờ Quả vậy, máy bay khởi hành đúng giờ (12.30pm), thời gian bay chỉ khoảng 45 phút, nhưng khi đến gần sân bay Cửu Trại Hoàng Long (Jiuzhai Huanglong Airport) thì gặp thời tiết xấu, gió cuốn ào ào giữa các vách núi cheo leo, ngồi trong máy bay nhìn khung cảnh ngoài trời chẳng khác gì phim hành động! Dù đã cố gắng 2 lần nhưng đều không thành công, cơ trưởng Southern Airlines phải cho máy bay quay về Thành Đô với lời hứa “sẽ quay lại khi thời tiết tốt hơn”. Vậy là máy bay quay lại Thành Đô, lúc đó là khoảng 2.30pm … Hành khách sau đó được sắp xếp về nghỉ ở khách sạn Hàng không gần sân bay, ai nấy đều ỉu xìu nhưng không ai đòi trả vé xem ra mọi người đã chuẩn bị tinh thần trước khi bay đến Cửu Trại mùa đông (Thống kê bên lề: sân bay Cửu Trại Hoàng Long được xây trong lòng thung lũng giữa vùng núi cao, về mùa đông thời tiết khắc nghiệt nên khả năng bay trễ hay hủy chuyến đến và đi của sân bay này cao hơn các mùa khác. Bạn đọc nếu có ý định bay đi Cửu Trại Câu nhớ để ý thời tiết để chuẩn bị tâm lý và sắp xếp thời gian hợp lý ) Nghỉ ngơi trong khách sạn được một lúc thì nhân viên khách sạn đến mời hành khách đi ăn tối. Bữa tối khá đầy đủ, gồm 10 món Tứ Xuyên chua cay mặn ngọt đủ cả, ăn ngon miệng trong tiết trời lạnh dưới 10 độ; lúc đó là hơn 6pm. Vừa ăn xong thì sân bay báo chuyến bay đi Cửu Trại Hoàng Long đã sẵn sàng khởi hành vì trời đã lặng gió, thế là tất cả lại hăm hở nhào ra sân bay, háo hức lên máy bay lần 2 cất cánh vào lúc 7pm. May sao lần này tiết trời đã tốt hơn, gần 8pm máy bay hạ cánh nhẹ nhàng, hành khách thì tranh nhau … mặc áo rét Ấn tượng đầu tiên về Cửu Trại là trời cực kỳ lạnh, gió cuốn vun vút ngoài trời tối đen như mực, mắt nhìn không thấy cảnh xung quanh, xứng đáng là sân bay xây ở độ cao 3000m giữa núi non trùng điệp Từ sân bay vào đến trung tâm thung lũng Cửu Trại Câu (nơi tập trung các khách sạn nhà nghỉ) là quãng đường 160km! có thể đi xe buýt (45 RMB) hoặc taxi (260 RMB). Máy bay Southern Airlines hạ cánh muộn cũng là chuyến cuối cùng trong ngày, sân bay nhanh chóng đóng cửa tắt đèn, phía ngoài sân bay thì xe buýt đã đi hết còn taxi chỉ lác đác vài chiếc. Tình cảnh lúc này quả là hơi chột dạ … nhưng đã đặt chân đến đây rồi, không cố nốt không được, thế là nhảy đại lên 1 xe buýt dành cho tour du lịch. Sau một hồi thương lượng, người viết đồng ý tham gia vào một nhóm nhỏ cũng đi du lịch Cửu Trại (tất nhiên hướng dẫn viên nói tiếng Trung), thuê khách sạn cùng chỗ với nhóm đó (giá 100RMB/đêm) để sáng hôm sau cả đoàn cùng đi thăm trại. Vậy là kế hoạch ở Migu Youth International Hostel ban đầu phá sản (mặc dù đã đặt phòng) nhưng nhập hội với nhóm du lịch Trung Quốc này đúng là một bất ngờ thú vị và có phần may mắn ^^ Xe buýt bắt đầu hành trình xuống đèo, luồn lách trong gió rét, trời tối đen như mực, cửa kính bên ngoài gần như trắng xóa … Sau 2 tiếng, xe dừng trước cửa 1 khách sạn khá lớn, lúc này mới thấy yên tâm hơn Cả nhóm xuống xe vào khách sạn ăn tối rồi lấy phòng, lúc đó đã là 10h đêm. Khá bất ngờ, phòng khách sạn rộng và sạch sẽ, trong phòng treo 1 bức mandala sinh động dưới ánh đèn màu đỏ sậm mang phong cách người Tạng, nội thất phòng ốp gỗ với sàn trải thảm, giường ngủ có đệm sưởi điện. Khách sạn này chắc đang mùa khuyến mại vì ít khách chứ mùa du lịch thì giá phải gấp 4-5 lần Quá lạnh để suy nghĩ nhiều, việc cần làm ngay là cuộn chăn bật đệm sưởi lăn ra ngủ một giấc để sáng mai bắt đầu khám phá Cửu Trại Câu. Xin hẹn bạn đọc trong bài viết ngày thứ 6 dành trọn cho việc thăm thú tiên cảnh trần gian này ^^

(Ảnh demo chụp Ngũ Hoa Hải (Five Flower Lake) ở Cửu Trại Câu)