Đôi nét về Trương Hán Siêu
Posted by YILKA in Reading StuffMar 27th, 2007 | 26 Comments
Tác gia Trương Hán Siêu, như đã có lần giới thiệu ông trong “Bạch Đằng Giang Phú“; xuất thân là môn khách của Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn, là người tài năng và đức độ. Ông ra làm quan nhà Trần qua suốt 4 triều vua: từ Anh Tông, Minh Tông, đến Hiến Tông và Dụ Tông. Ông được coi là 1 trong những danh nho nhà Trần thời bấy giờ, tên tuổi ông được nhắc đến cùng với Mạc Đĩnh Chi, Lê Lập, Phạm Sư Mạnh, Chu Văn An, Hàn Thuyên … Khi ông mất, vua Trần Nghệ Tông coi ông là bậc hiền tài đất Việt và đưa vào thờ trong Văn Miếu để tỏ lòng tôn kính.
Người ta kể rằng ông lúc trẻ thì tôn Nho bài Phật, nhưng đến khi về già lại là người sùng đạo Phật. Truyện này cụ thể thế nào thì đời sau khó mà nói được, nhưng đúng là tư tưởng về đạo Phật có ảnh hưởng đến nhiều sáng tác sau này của ông, tiêu biểu như bài “Dục Thúy Sơn khắc thạch” 
Ngoài áng thiên cổ hùng văn “Bạch Đằng Giang Phú”, ông còn để lại cho đời hơn 80 bài thơ lớn nhỏ. Người viết bài có biết thêm được đôi bài thơ nổi tiếng của ông, xin đăng lại ở đây để bạn đọc tiện theo dõi:
Dục Thúy sơn khắc thạch (Khắc đá núi Dục Thuý)
Dục Thúy: “núi có hình con chim trả đang tắm gội” – tên này do chính ông đặt cho ngọn núi Non Nước ở quê ông, Yên Khánh, Ninh Bình.
- Núi xanh xanh mượt xanh mà,
Người đi chơi tận phương xa chưa về.
Sáng ngời bóng tháp lòng khe,
Cửa hang đá mở lập loè trên cao.
Mặc đời trôi nổi nơi nao,
Mới hay rằng cái danh nào hư danh.
Ngũ hồ trời đất rộng thênh,
Lại về câu chỗ đá ghềnh khi xưa.
(Nguyễn Duy dịch)
Lại có bản dịch khác:
-
Xanh xanh sắc núi đợi chờ,
Cớ sao du tử còn chưa trở về ?
Long lanh bóng tháp in kề,
Cửa hang mổ lối mây che thượng tầng.
Lòng ta đã sạch bụi trần,
Phù sinh, nay tỏ nẻo lầm lạc xưa.
Mênh mông sóng nước Ngũ Hồ,
Hãy tìm phiến đá ven bờ buông câu.
(Nguyễn Tấn Hưng dịch)
(Tranh Hoa Cúc – Vũ Ngọc Can)
Vịnh hoa cúc (I)
- Hoa tươi, năm ngoái ngày này,
Ngồi suông với bạn, rượu bày có đâu!
Việc đời thường trái ngược nhau
Bửa nay sẵn rượu, lại sầu không hoa.
(Nguyễn Tấn Hưng dịch)
Vịnh hoa cúc (II)
- Thu nay mưa gió loạn cuồng
Mà sao cúc vẫn đầy vườn trổ bông
Phải chăng trời cũng chiều lòng
Cho loài hoa rét bạn cùng già nua.
Hóa Châu tác
(Bài thơ làm ở Hóa Châu)
- Ðế kinh thăm thẳm màu mây,
Hồn tàn vương vất đọa đày điêu linh.
Ngỡ xương vùi cõi u minh,
Nào hay cây cỏ cũng tình tri âm.
Nhân khi tìm đọc về lại về Trương Hán Siêu thấy văn học đời Trần quả là phát triên cực thịnh, không chỉ là những áng thơ văn về lòng yêu nước, mà còn là lòng yêu mến cảnh đẹp thiên nhiên và tính nhân đạo trong các sáng tác, giá có đủ khả năng nhất định sẽ làm 1 bài tổng kết về các tác gia thời kỳ này 
Related Posts:
26 Responses and Counting.
About Me
thông tin về Trương Hán Siêu còn ít wa’
Phải công nhận là thông tin về bác Siêu ko nhiều, đa phần trùng lặp, ở đây lại ko có sách vở gì để tra cứu, rất thụ động. Cáo lỗi với bạn dịp này
Nếu bạn cần tìm hiểu về ông thì có thể đăng câu hỏi lên các diễn đàn, tin là có nhiều người biết hơn.
Thơ ông ngoài “Bạch Đằng Giang Phú” ra, các bài còn lại ko thực sự nổi bật, đặc biệt là ko tiêu biểu cho phong cách của ông. Thú thực YILKA cũng ko rõ phong cách của ông ra sao, thế nên ko dám nói liều. Nếu bạn có nhã hứng thì xin mời, mình cũng muốn lắng nghe. Hiện tại minh chưa có điều kiện để tìm hiểu và bình luận nhiều
, nhà thơ mình khoái là Nguyễn Bính cơ, sẽ sớm viết bài về NB vậy.
trời ơi sơ sài quá
Trời ơi! Viết gì mà sơ sài thế này
cần phải viết thêm sư nghiệp văn chương của ông THS nữa !….
Tôi cần biết nhiều thông tinh về ông ấy
Sợ là bạn ngọc phải tự tìm hiểu rồi, YILKA ko có hứng thú về THS lắm, ngoài vài bài trên và “Bạch Đằng Giang Phú”
Chúc bạn như ý.
Thông tin đúng là quá ít ! Vì title là “Đôi nét” mà
N ui H làm văn ko được rùi !!! Không có phần “Cuộc đời và sự nghiệp” mà ! ăn 0 hè ???
sao ko co gi vay ne
co the noi van tat ve tac gia va den tho cua ong dc khnog a?
bach dang giang phu : can dua nhiu thong tin hon chut di
the nay thi it wa
dung’la` bai` viet’ co hoi so thieu’ thieu’
can` noi’ them ve su nghiep van chuong cua? ong? nua~ noi’ ji ma` it’ we’ ha` 
co ban gai’ nao` hem lam` wen di 
dang bi`nh luân zja` van moa` o? au^k ra mun”lam` wen zoi” gjrl zj chuj“
quá tệ
ngan gon qua troi
tuong co gi cung chang co gi dac biet ca
vo dung
eo oy hok du de vjet baj` van oy`
chan wa
hay lắm
thanhs nhiu
hay qqua nhi
hic
kho hiu we
bai viet so sai wa troi
chac bai tap lam van s6 nay an diem o rui
Trương Hán Siêu quê Ninh Bình, sinh sau vua Trần Nhân Tôn vài năm, lớn lên theo học trường tình báo của Trần Ích Tắc và trở thành người giỏi nhất. Siêu giỏi cả võ nghệ, âm nhạc, thi phú, tình báo, quân sự. Tắc giao cho Siêu dạy lại các đàn em thay mình. Vì giỏi quá nên bị sư huynh Nguyễn Văn Long ganh tị bày mưu hại. Long thuê sát thủ giết hụt Trần Ích Tắc (em vua Trần Thánh Tôn, được giao nắm hệ thống tình báo của triều đình) rồi vu cho Siêu, khiến Siêu phải bôn tẩu trốn về những rặng núi trùng điệp ở Ninh Bình.
Trần Quốc Tuấn đang nắm quân đội, nghe tài Siêu liền bí mật tiếp xúc hỏi về việc quân sắp tới, vì biết chắc thế nào quân Nguyên sẽ đánh tiếp trận thứ 2. Siêu trình bày kế hoạch kháng chiến chống Nguyên rành rẽ làm Vương rất vui mừng. Siêu cũng tham mưu cho Vương lập hệ thống tình báo độc lập để không bị lệ thuộc Trần ích Tắc. Sau này chính Vương cũng giao cho Siêu nắm luôn lực lượng này.
Khi chiến tranh nổ ra, Tắc chạy theo quân Nguyên thì Siêu mới chính thức về ở bên cạnh Hương Đạo Vương bàn việc quân ngày đêm. Siêu cố vấn cho Vương lập trận địa trên toàn quốc, mỗi làng mỗi ấp đều là chiến trận chống quân thù, mỗi người dân đều biết tiến thoái theo hiệu lệnh từ Trung ương đưa xuống. Chính vì trận đồ bí mật này mà quân Nguyên đến đâu cũng không chiếm được gì, lại còn bị khuấy phá mất ăn mất ngủ cả tháng. Từ một binh sĩ khỏe mạnh một đánh trăm, chỉ một tháng mất ăn mất ngủ, quân Nguyên trở thành mười đánh một không nổi, và bị quân Đại Việt tấn công xiểng niểng.
Quân thám tử của Siêu xâm nhập vào doanh trại của quân Nguyên cắp được hòm văn thư có ghi chứng cứ tên tuổi những người trong triều đình nghe lời Trần Ích Tắc đã ký kết theo quân Nguyên. Siêu trình hòm thư cho Hưng Đạo, Vương trình cho vua Nhân Tông. Vua Nhân Tông rất mực nhân từ đã đốt hết hòm thư không xét tội các kẻ phản bội. Nhưng Siêu đã đọc hết và biết rõ ai đã phản bội. Đó là lý do sau này Siêu tuy làm quan mà ít giao du với quan tướng triều đình mà Siêu biết đã từng theo giặc.
Siêu sống gần trăm tuổi, trải qua 5 triều vua, là cột trụ của nhà Trần chuyên lo xây dựng kinh tế và tình báo.
Ban đầu Siêu không thích đạo Phật vì thấy các Vua lấy công quỹ ra xây chùa tốn kém quá, trong khi Siêu hết sức vất vả phục hồi kinh tế sau chiến tranh. Sau này Vua Minh Tông buộc Siêu phải trụ trì chùa Quỳnh Lâm, Siêu phải nghiên cứu PG và phát hiện ra nhiều điều hay theo cách nhìn của mình. Siêu mở ra một quan điểm kết hợp sự cao siêu của đạo Phật với tính thực tế của đạo Nho.
Phái Trúc Lâm do vua Trần Nhân Tôn đi tu lập nên rất mạnh nên thu hút hết sự chú ý của mọi người, không ai quan tâm đến một trường phái Phật giáo mới của Siêu đang hình thành dần dần.
Trong bài Bạch Đằng Giang phú, Siêu nhấn mạnh chính đức độ của hai vua Thánh Tông và Nhân Tông đã làm nên chiến thắng chứ không phải con sông chảy xiết này. Đây cũng là cách nhìn tâm linh cho vấn đề chính trị quân sự rất độc đáo.
Anh minh hai bậc thánh quân,
nước sông rửa sạch mấy lần giáp binh
Giặc tan muôn thuở thanh bình
Bởi đâu đất hiểm, cốt mình đức cao.
Khi Phạm Ngũ Lão mất, một mình Siêu chống giữ cho triều đình yên ổn, rồi 34 năm sau Siêu mất, triều đình rơi vào tay bọn gian thần. Chu Văn An bất lực bỏ về quê dạy học.
Trương Hán Siêu, ngoài tài võ nghệ tinh tường, giỏi âm nhạc, nhà tình báo xuất sắc, nhà tham mưu quân sự đại tài, còn là nhà văn hóa lớn của thời đại. Ông cũng là nhà đạo học uyên thâm kết hợp hai tư tưởng Nho và Phật.
Công lao và uy tín của ông đối với nhà Trần và đất nước là vô kể, nhưng vì bản chất tình báo thầm lặng nên người đời ít ai hiểu hết. Sau này ông được vua đưa vào thờ ở Văn Miếu ngang với các bậc tiên hiền là thế.