Xích Bích đại chiến

Hai tiếng “Xích Bích” chắc hẳn đã rất quen thuộc với người Việt Nam nhiều thế hệ. Xích Bích không chỉ là một trận chiến hào sảng, một bản anh hùng ca bi tráng ghi mốc lớn trong thế tam phân thời Tam Quốc; mà còn là đề tài quen thuộc trong thơ văn và mới đây là điện ảnh. Bài viết này muốn tổng hợp các yếu tố trên lại để xây dựng hình ảnh của một Xích Bích xưa và nay.

Ý nghĩa lịch sử và bối cảnh trận Xích Bích đại chiến:

Xích Bích nằm ở bờ Nam sông Trường Giang dài hơn 100km, thuộc địa phận huyện Gia Ngư tỉnh Hồ Bắc. Nơi đây, mùa đông năm 208 đã diễn ra đại chiến giữa liên quân Thục – Ngô chống lại hơn 80 vạn quân Tào Tháo. Đại chiến Xích Bích được coi là một trong những trận chiến lịch sử chói lọi và oai hùng nhất của Tam Quốc thời bấy giờ.

Trong tham vọng bình Nam, Tào Tháo đem quân xuôi theo sông Trường Giang đi đánh Đông Ngô, thanh thế cực to. Lúc này ông đã chiếm được Kinh Châu và Tương Dương, trước mắt chỉ còn vượt sông Trường Giang – thành lũy tự nhiên cuối cùng của nhà Ngô là có thể bình định được Tôn Quyền. Tuy nhiên, Tôn Quyền đã khéo léo liên minh với Lưu Bị, hợp quân 2 nhà Thục Ngô lại để chống Tào. Tuy thua kém về quân số, nhưng nhờ địa lợi và nhân hòa cùng với mưu kế cao thâm, liên quân Thục Ngô đã dùng hỏa công giành chiến thắng vang dội, thiêu hết chiến thuyền của Tào Tháo, đuổi quân Tào về phương Bắc. Chiến thắng Xích Bích không chỉ đặt dấu mốc quyết định cho cục diện chia ba thiên hạ khi đó; đi cùng với nó là những điển tích bất hủ như: Gia Cát múa lưỡi bẻ bọn nho, Khổng Minh nói khích Chu Du rồi trước dùng thuyền cỏ mượn tên sau lập đàn cầu gió, Bàng Thống hiến kế Liên hoàn, Hoàng Cái chịu khổ nhục kế trá hàng, Khổng Minh nhanh tay lấy thành trì …

Đúng là chỉ có qua ngòi bút của La Quán Trung thì trận hỏa công thủy chiến Xích Bích mới đến với người đọc bi hùng và hoành tráng đến vậy; nhưng về bình luận, phi Mao Tôn Cương chắc không ai viết được hay hơn. MTC bình hồi 49 về Xích Bích trong mắt ông:

Lấy đại giang làm bếp, lấy Xích Bích làm lò. Hoàng Cái làm chàng đốn củi, Hám Trạch làm kẻ gánh than, Bàng Thống lại tưới thêm dầu… Người bên Ngô là thế, bên Tào còn có những kẻ thế là chưa đủ, nên Tưởng Cán còn đi rước thêm than củi của người về nhóm. Sái Trung, Sái Hòa còn đi gánh giùm thêm rơm, bổi khô đem về rắc lên. Thế là Khổng Minh cầm quạt thốc cho một hồi, Chu Du xắn tay áo châm mồi lửa.

Xích Bích trong thơ văn:
Nhắc đến hình ảnh Xích Bích trong thơ văn, đầu tiên có lẽ phải nhắc đến “Tiền Xích Bích Phú” của nhà thơ Tô Đông Pha kể chuyện đêm tháng bảy mùa thu, Tô Thức (tức Tô Đông Pha) rong thuyền chơi Xích Bích, cùng bạn khách uống rượu ngâm thơ.

Khách rằng: “Đêm vắng trăng sao,
Thước bay về chốn Nam Giao một mình”.

Đương khi chén tạc chén thù, đoái trông phong cảnh lại nhớ Tào Mạnh Đức khi xưa đã từng thống lĩnh binh mã đi qua chốn này mà chạnh lòng hoài cổ:

… Thuyền muôn dặm cờ rong mười đạo,
Tiệc khao binh múa giáo ngâm thơ
Anh hùng ngang dọc khi xưa,
Mà con người ấy bây giờ là đâu…

Ngẫm người lại nghĩ đến mình, khách như thấy bản thân mình nhỏ bé, phù du; chỉ là kẻ đánh cá kiếm củi ven sông, thấy thương cho cái hữu hạn của đời người so với cái rộng dài vô cùng của con sông. Ông Tô biết ý mà rằng:

… Cõi trời đất của ai chủ nấy,
Của người ta chẳng lấy tơ hào
Duy còn gió mát trăng cao,
Núi sông dành thú thanh tao cho người…

Khách nhờ thế mà Cùng vui tan cuộc rượu nồng, Ngủ chầy chẳng biết vừng đông đã hừng.

Tô Đông Pha sau này còn viết thêm “Hậu Xích Bích Phú”, ghi lại lần thứ 2 ông đi qua Xích Bích cảm tác mà phóng bút viết thơ. Về sau, ông lại lấy hình tượng nơi chiến địa năm xưa mà làm thêm bài “Niệm nô kiều – Xích Bích hoài cổ” rất nổi tiếng:

Dòng sông đông rót
Đào thải hết ngàn thuở phong lưu nhân vật
Luỹ cổ tây biên
Người bảo đấy Tam Quốc Chu Du Xích Bích…

Ngoài thơ phú của Tô Đông Pha, nhắc đến Xích Bích, người ta còn tấm tắc bài tứ tuyệt của nhà thơ Đỗ Mục đời Đường:

Xích Bích hoài cổ
Chiết kích trầm sa thiết vị tiêu
Tự tương ma tẩy nhận tiền triều
Đông phong bất dữ Chu Lang tiện
Đồng Tước xuân thâm tỏa nhị Kiều

Tương Như dịch:

Cát vùi lưỡi kích còn trơ,
Rũa mài nhận dấu triều xưa rõ ràng.
Gió đông ví phụ Chu Lang,
Một nền Đồng Tước khóa xuân hai Kiều.

Đọc đến đây, người ta lại thấy hình ảnh cuộc chiến bi tráng gần 1800 năm trước, cảm thấy cái hào hùng của trời đất bao la, đúng như đôi câu cuối bài “Tuyệt cú” của Đỗ Phủ:

Song hàm Tây Lĩnh thiên thu tuyết,
Môn bạc Đông Ngô vạn lý thuyền.

Song lồng mái tuyết non Tây,
Thuyền Ngô muôn dặm đỗ ngay cửa ngoài. (Tương Như dịch)

Nghìn năm tuyết núi song in sắc,
Muôn dặm thuyền Ngô cửa rập rình. (Tản Đà dịch)

Còn trong văn thơ Việt Nam, lấy thi hứng của tiền nhân, mượn hình ảnh Tào Tháo rót rượu xuống sông, quay giáo làm thơ; Nguyễn Công Trứ cũng có hai bài thơ rất nổi tiếng là “Vịnh tiền Xích Bích” và “Vịnh hậu Xích Bích”:

Sông Xích Bích vầng trăng vặc vặc
Thầy Tô tìm thú cũ qua chơi.
Bóng quang âm là đã mấy mươi,
Mà non nước dễ xui lòng cảm kích…

Vậy còn Xích Bích ngày nay?
Xích Bích trải qua thăng trầm lịch sử, giờ đây là 1 thành phố phát triển của tỉnh Hồ Bắc với 520.000 dân. Địa điểm chiến trường xưa cách trung tâm thành phố Xích Bích khoảng 38 km về phía Tây Bắc sông Trường Giang. Vách đá bờ sông hai chữ “Xích Bích” màu đỏ kỷ niệm chiến thắng oanh liệt thưở trước. Trên đỉnh núi có Dực Giang đình và tượng của Chu Du cao 9m. Về phía đông lại có Bảo tàng Xích Bích nơi trưng bày di vật của trận chiến cổ xưa. Bên ngoài thành phố thì có hồ Lục Thủy, đặt tên để kỷ niệm Lục Tốn – tướng của Đông Ngô xưa kia từng đóng quân ở đây.

Và Xích Bích lên phim:
Mới đây, đạo diễn Ngô Vũ Sâm (John Wo) công bố ông muốn đưa trận chiến Xích Bích năm xưa lên màn ảnh qua bộ phim “Xích Bích đại chiến” (The Battle of Red Cliff) với dàn diễn viên hết sức ấn tượng :

• Lương Triều Vỹ (Tony Leung) sẽ đóng vai Gia Cát Lượng.
• Ken Watanabe (người vào vai chính trong phim “The Last Samurai”, và mới đây là “Letter from Iwo Jima” sẽ đảm nhiệm vai Tào Tháo; cũng có thông tin rằng Trương Phong Nghị sẽ thay thế Ken trong thời gian tới.
• Lâm Chí Linh (Lin Chi-Ling), người mẫu Đài Loan sẽ hóa thân thành Tiểu Kiều, vợ Chu Du.
• Và Châu Nhuận Phát (Chow Yun-fat) vai Chu Du.

Ngoài ra, phim còn có sự tham gia của Trương Chấn (vai Tôn Quyền), Triệu Long (vai Triệu Vân), và đặc biệt là Triệu Vy (Vicky Zhao) cũng sẽ góp mặt trong vai Tôn Thượng Hương, công chúa nước Ngô. Tuy đây chỉ là vai phụ nhưng vẫn hứa hẹn để lại nhiều ấn tượng cho người xem bởi cá tính và diễn xuất tài tình của Triệu Vy
Bộ phim có kinh phí 50 triệu USD sẽ được khởi quay vào năm 2007 tại tỉnh Hồ Bắc, và dự định chia làm 2 phần, mỗi phần dài khoảng 2 tiếng, và ra mắt công chúng vào năm 2008. Đây là tin tốt lành cho những khán giả đam mê điện ảnh nói chung và phim dã sử Trung Quốc nói riêng.

Thay cho lời kết:
Như vậy là tạm dừng bài viết dài về hình ảnh Xích Bích trong lịch sử cũng như hiện tại. Bạn đọc hứng thú có thể tìm đọc thêm bản đầy đủ của các bài phú về mảnh đất này của các tác gia thời đại. Tựu chung lại, vẻ đẹp của trời nước bao la cộng với khúc ca lịch sử oai hùng ngàn năm trước đã mang lại cho nơi đây một nét rất riêng có một không hai; càng làm người ta háo hức mong chờ bộ phim sẽ tái hiện lại trận Xích Bích trong năm tới.

Article ends here, perhaps you want to share it!

• 

Related Posts:

• Phim dã sử Trung Quốc nên xem (13)
• Thơ và Nhạc Trung Hoa trong phim (P5) (13)
• Tam Quốc ngoại truyện (P7) (20)
• Tam Quốc ngoại truyện (P6) (5)
• Tam Quốc ngoại truyện (P5) (2)
• Tam Quốc ngoại truyện (P4) (23)
• Tam Quốc ngoại truyện (P3) (32)
• Tam Quốc ngoại truyện (P1) (9)
• Thơ và Nhạc Trung Hoa trong phim (P8) (3)
• Trung Hoa Lược Ký (12)