Tây Tạng Du Ký – Ngày 8: Nam-tso Lake

1. Thánh hồ Nam-tso:

Đêm qua ngày lại, gió lành nhường chỗ cho ánh ban mai tràn ngập phố phường Lhasa lúc tinh mơ 7h sáng. Chúng tôi trở dậy ăn sáng và sửa soạn cho kế hoạch trọn ngày đi thăm thánh hồ Nam-tso Nằm ở độ cao 4718m (cao hơn Lhasa khoảng 1100m), Nam-tso (Namucuo) được coi là 1 trong 4 hồ thiêng của Tây Tạng cùng với 3 hồ kia là Lhamo La-tso, Manasarovar, và Yamdrok-tso (đã có dịp ghé thăm trên đường đi vùng Tsang); cũng là điểm đến bắt buộc của mọi chuyến viếng thăm hay hành hương về Tây Tạng.

Đi dọc theo tuyến đường sắt Thanh-Tạng, xe chúng tôi vượt qua hơn 200 cây số vào địa phận tỉnh Damxung (Damshong County), trên đường đi có thể nhìn thấy dãy Nyenchen Tanglha (Tangula Range) cao vời vợi chạy dài bên đường:

Điểm dừng chân đầu tiên tất nhiên là trạm mua vé vào hồ Nam-tso, giá vé không còn là 80RMB như Lonely Planet – Tibet 2008 đã dẫn mà tăng lên 120RMB! Các đoàn xe trước trạm chen chúc xếp hàng để lần lượt nhân viên phòng vé lên xe kiểm tra, đếm số người và xé vé thì xe mới được đi tiếp. Từ trạm soát vé phải mất thêm 45′ chạy xe để vượt qua đỉnh Largenla và đến bờ hồ:

Điểm dừng chân thứ 2 trước khi vào Nam-tso Lake là đỉnh Largenla cao 5190m ^^ Cũng giống như đèo Kampala (5000m) là nơi đầu tiên ngắm được hồ Yamdrok-tso, đèo Largenla cũng là vị trí cho du khách những cái nhìn cái đầu tiên về toàn cảnh hồ Nam-tso rộng lớn:

Ở độ cao này, du khách một lần nữa gặp lại cái lạnh tê người và cảm thấy chóng mặt khó thở, trên đèo gió thổi rất mạnh. Khi chúng tôi đến đỉnh đèo thì mây đang cuồn cuộn trên đầu báo hiệu 1 cơn mưa đang sầm sập đến. Tranh thủ chụp vài tấm ảnh rồi xe chúng tôi lao nhanh xuống dốc, hướng về phía bờ hồ Nam-tso. Chỉ chưa đầy 5 phút sau màn mưa đã kéo đến, mà rất bất ngờ đó là 1 cơn mưa đá lần đầu tiên chúng tôi thấy mưa đá ở Tây Tạng, nhưng hướng dẫn viên du lịch nói thời tiết quanh hồ Nam-tso diễn biến khá dị thường nên chuyện này thường gặp. Xe chạy trong những hạt mưa đá nhỏ cỡ hạt lạc như thế khoảng 10′ thì cơn tan, mưa đã đến và đi cũng nhanh và khoáng đạt như tính khí con người vùng đất này vậy

Con đường vào hồ lúc này đã bằng phẳng hơn, rộng lớn dài gần chục cây số, xe chúng tôi chậm rãi lướt qua những trảng cỏ bên đường. Cũng hoành tráng như Yamdrok-tso, nhưng ngoài màu lam của trời, màu trắng của mây, màu vàng của nắng, chúng tôi còn thấy thêm màu xanh non trải dài, đây đó là những túp lều của người dân du mục:

Nghe kể cuộc sống của người du mục rất kỳ thú ^^ sau khi lấy vợ, người đàn ông thường không được xa khỏi lều và trong vòng 1 năm sẽ phải có con trai, nếu không người vợ có quyền cưới người mới! Vì vậy ai đó chớ dại mà vào nhầm lều, rất có thể bị giữ lại luôn cũng nên Không khí quanh hồ Nam-tso miên man tươi mát vô cùng, cả đoàn dường như quên rằng mình đang ở độ cao trung bình hơn 4500m, mọi mệt nhọc dường như tan biến, ai cũng ồ lên phấn chấn khi ngắm nhìn xa xa những “hạt vừng” rắc trên thảo nguyên xanh:

Khi xe chạy đến gần lộ ra những “hạt vừng” đó là những chú dê con được chăn thả đang ăn cỏ và uống nước hồ. Nếu như vùng Bayi, Nyingchi (thuộc địa phận Kham cũ của Tây Tạng), du khách gặp nhiều heo rừng thả rông thì ở vùng hồ Nam-tso, dê, cừu và bò là những gia súc chính thường gặp ^^

Chẳng mấy chốc xe đã dừng ở điểm tham quan hồ Nam-tso, lúc này trời đã chính Ngọ, chúng tôi chưa vội ra hồ ngay, một phần vì đói, một phần vì bị thu hút bởi những ngôi nhà người Tạng nhỏ nằm gần bãi đậu xe. Không ai bảo ai, chúng tôi lần lượt chui vào lều, đón chúng tôi ở cửa là 1 bé trai người Tạng mặt mũi tinh anh rám nắng:

Bên trong lều chúng tôi gặp mẹ của cậu đang đan khăn len, 1 phụ nữ đứng tuổi khác (chắc là bà cậu bé) và chị cậu giúp chúng tôi thưởng thức 1 bữa ăn trưa nhẹ mang phong cách Hán-Tạng:

Trái với thời tiết nắng gió vừa đổ mồ hôi vừa lạnh tê tay bên ngoài, bên trong lều là sự ấm cúng dễ chịu có thể nói là tuyệt vời Toàn bộ căn lều rộng rãi thoáng mát, vật dụng không nhiều, ngoài bàn ghế cho khách ngồi là 1 bếp nấu lớn giữa lều và góc trong là giường ngủ cho các thành viên gia đình. Không máy sưởi, không quạt trần, không tivi, không bếp điện, đồ điện duy nhất trong nhà có lẽ là 2 chiếc đèn trần. Trên tường nhà là ảnh chủ tịch Mao Trạch Đông và ảnh chụp Đạt Lai Lạt Ma mà tôi đoán là đời thứ 11:

Vật liệu để đốt lò chính là phân khô của bò Yak – động vật quen thuộc và quan trọng bậc nhất của vùng cao nguyên này. Tuy là đốt phân bò nhưng hoàn toàn không có mùi khó chịu trong lều:

Trên bếp là nồi nước sôi và tất nhiên là để hầm xương ống của bò có kích thước ngoại cỡ

Trước khi vào bữa ăn nhẹ, chúng tôi được mời đặc sản Tây Tạng mà tôi mong đợi đến giờ mới được thưởng thức – trà sữa bò Yak (Yak-Butter Tea) để thoả nguyện uống trà sữa của người Tạng trong lều của người Tạng ^^

Chén trà nóng hổi nhưng không làm mất đi vị ngọt bùi, đặc biệt là mùi ngai ngái của sữa bò. Tuy háo hức nhưng quả thực tôi không sao uống hết được quá 3 chén, thế mà nghe kể người Tạng trung bình mỗi ngày uống đến 40 chén … chỉ biết lè lưỡi lắc đầu Ngoài món trà sữa, chúng tôi còn thử thêm món sữa chua Tây Tạng làm từ sữa bò Yak, vị sữa chua thanh nhẹ nhưng tôi cũng khó khăn lắm mới ăn hết cả cốc lớn:

Và bữa ăn nhẹ rất ‘đồng bằng’ của tôi – mỳ nóng với thịt bò Yak khô:

Đã nạp đủ năng lượng, sau khi chào gia đình người Tạng, chúng tôi rời lều và bắt đầu đi bộ ra hồ Nam-tso. Ấn tượng đầu tiên để nói về hồ thiêng Nam-tso có lẽ là rộng ngút ngàn, từ bên đường cái ra đến bờ hồ là quãng đường cháy nắng dài đến cả cây số, bên phải là cụm núi đá lớn sừng sững:

Được xưng tụng là biển hồ nước mặn lớn thứ nhì trên cao nguyên Thanh-Tạng, chỉ đứng sau hồ Thanh Hải (Qinghai Lake) thuộc địa phận Tây Ninh (Xining), tỉnh Thanh Hải (sẽ có dịp giới thiệu với bạn đọc trong bài viết sắp tới); thánh hồ Nam-tso dài gần 70km và rộng gần 30km, diện tích mặt nước đo được 1940km2, những điểm sâu nhất lên đến 35m. Lời quảng cáo Nam-tso là hồ nước mặn cao nhất thế giới là chưa đúng bởi có khá nhiều hồ nước mặn nhỏ hơn trong khu vực dãy Himalaya hay Andes còn cao hơn Nam-tso, phải nói chính xác hơn là: Nam-tso là hồ nước mặn cao nhất thế giới mà có diện tích bề mặt trên 500km2

Hồ Nam-tso còn là gì nữa? là nước, là mây, là núi, là nắng, hay là gió? với tôi, là tất cả, là đây:
Kìa non non, nước nước, mây mây
Đệ nhất hồ hỏi rằng đây có phải?

Dọc theo đường đi có thể nhìn thấy dãy núi đá khổng lồ ven hồ, vòng kora dưới chân núi là các chiếc kinh luân màu đồng:

Vài chú bò đang nằm buồn sưởi nắng trên đường ra bờ hồ:

Dưới cái nắng thiêu đốt chúng tôi chầm chậm đến gần mặt hồ, ai cũng đổ mồ hôi trong lớp áo dày nhưng không dám nới lỏng bởi gió hồ thổi rất mạnh, chúng tôi gặp thêm vài đoàn khác cũng đang dạo chơi chụp ảnh quanh hồ. Nếu trên đường xe chạy, chúng tôi đã gặp những đám “hạt vừng” vàng rắc trên đồng cỏ xanh thì ở đây ngay sát hồ Nam-tso, mỗi khách du lịch cũng nhỏ bé giống như những hạt vừng đen rắc trên bãi cát vàng vậy

Không đẹp êm ả dịu dàng như những hải tử tôi từng thấy qua trong khu thắng cảnh Cửu Trại Câu, hồ Nam-tso mang vẻ đẹp ban sơ rộng lớn hùng vĩ đậm chất cao nguyên, xa xa là những đỉnh núi trong dãy Nyenchen Tanglha xám màu thời gian nằm gối lên nhau, vạch những đường thẳng thiên tạo ngăn đôi lớp mây nước trong xanh trên mặt hồ thiêng:

Nguồn cung cấp nước cho hồ chính là các suối ngầm và nước băng tan của dãy Nyenchen Tanglha nên nước hồ cực kỳ trong sạch. Được biết trên hồ Nam-tso có 5 đảo nhỏ, tượng trưng cho Ngũ Phương Phật, nhưng rất khó để định vị các đảo này bằng mắt thường. Trên mặt nước chỉ thấy sóng gợn lăn tăn và vài chú vịt trời đang bơi lội:

Truyền thuyết kể dãy Nyenchen Tanglha tượng trưng cho người con trai, còn hồ thiêng Nam-tso tượng trưng cho người con gái trong câu chuyện tình đẹp như cổ tích luôn gặp ở những điểm du lịch thế này trong Tây Tạng. Cuốn hút bởi kỳ quan mây nước Nam-tso, khách du lịch say mê chụp ảnh bất chấp cái nắng kinh người lúc giữa trưa:

Dịch vụ cho thuê ngựa và bò Yak để chụp ảnh của người Tạng nở rộ bên hồ, đây có lẽ là những sinh vật hiếm hoi đã đặt chân xuống hồ Nam-tso:

Ngoạn cảnh mặt hồ Nam-tso một lúc, tôi quay trở lên bãi đậu xe nhưng không theo đường cũ mà đi bộ hướng về dãy núi đá lớn bên hồ:

Từ phía núi nhìn ra hồ chỉ thấy những bóng mây khổng lồ hình thù kỳ dị đang che phủ mặt hồ:

Dãy núi đá lớn quấn đầy cờ ngũ sắc của người Tạng in những câu kinh đang bay phần phật trong gió, đây đó là những nếp nhà nhỏ xây dựng ngay bên trong các hốc núi. Người Tạng từ nơi xa hành hương về Nam-tso đều đi hết vòng kora lớn bao quanh những hòn núi đá này:

Thấm mệt vì đi bộ nhiều dưới trời nắng oi ả, cộng thêm với nặng nề quần áo và đồ nghề trong điều kiện váng vất vì không khí loãng, từ phía núi đá tôi trở lại xe, trong đầu vẫn ấn tượng bởi màu xanh tổng hoà kỳ thú của thánh hồ Nam-tso:

Nghỉ ngơi trong chốc lát, xe đưa chúng tôi quay lại đường cũ và ra khỏi khu du lịch hồ Nam-tso. Trên đường đi ai cũng tấm tắc về không khí trong mát và vẻ đẹp rộng lớn của muôn dặm hồ xanh ^^ Chạy được hơn 1h đồng hồ, chúng tôi dừng nghỉ bên đường và lại có dịp ngắm kỹ những thành viên của cao nguyên Tây Tạng đang nhởn nhơ dưới chân núi tuyết:

Dường như thiên nhiên quanh đây được ưu đãi hơn nhờ sự trợ giúp của hồ Nam-tso đã góp phần điều tiết khí hậu chỉ thấy xa gần là những đàn bò trắng, bò đen, dê, cừu được chăn thả ngay ven đường quốc lộ. Và phải chăng xa xa kia chính là đỉnh Nyenchen Tanglha Peak cao 7162m – cao nhất trong toàn dãy Nyenchen Tanglha:

Trên đường về chúng tôi còn ghé vào khu suối nước nóng Yangpachen (Yangpachen Hot Springs) nổi tiếng, nằm giữa đoạn đường từ Nam-tso về Lhasa. Khu vực này rộng hơn 40km2 bao gồm nhà máy điện (cung cấp 45% điện cho Lhasa) và khu an dưỡng gồm các bể bơi nước nóng trong nhà và ngoài trời dành cho khách du lịch. Trừ bên trong khu an dưỡng, các khu vực bên ngoài đều cấm chụp ảnh vì liên quan đến các công trình quốc gia. Bên trong khu an dưỡng, du khách có thể đi thăm các bể nước nóng tự nhiên được quảng cáo là luộc chín trứng trong ít phút (có cả trứng cho bạn thử để xác nhận ), các khu bơi lội xông hơi khá rộng và nhiều khách.

Không mấy hứng thú với khu an dưỡng, chúng tôi đi dạo 1 vòng chóng vánh rồi quay ra. Điểm thú vị duy nhất của Yangpachen có lẽ là hình ảnh suối nước nóng bốc hơi nghi ngút trên nền trời là những núi tuyết lạnh cao sừng sững, phong cách y như Băng Hoả Đảo trong truyện chưởng Kim Dung tưởng tượng ra ngâm mình trong bể nước nóng ngoài trời và vô tình bắt gặp những bông hoa tuyết rơi lả tả giữa khung cảnh cao nguyên quả cũng thi vị lắm

Trời về chiều, nắng có phần bớt gắt gao, chúng tôi về đến Lhasa sau 5h. Bữa tối hôm nay chúng tôi quyết định đổi món, chuyển sang ăn ở 1 quán Quảng Đông thử xem hương vị nấu có ngon miệng không, và đây quả là 1 quyết định sáng suốt ^^

Ăn tối xong tôi lại dạo phố đêm Lhasa một lần nữa, nhưng không giống hôm qua chụp ảnh Potala, tối nay tôi chỉ đi quanh khu Bát Giác Nhai (Barkhor Square) để mua quà Lhasa mang về. Khu chợ Bakhor thường chỉ mở cửa đến 10h tối, đường đi đầy những trạm gác với lính canh và camera đặt trên các nóc nhà. Đêm cuối giữa lòng thủ đô, tôi chỉ kịp tranh thủ ghé thăm vài tiệm bán đồ ngay trước cửa Shangbala Hotel và Snowlands Hotel. Phần lớn các cửa hiệu này đều của người Hán, giá cả đắt đỏ nên du khách nên mặc cả nhiệt tình, giá thực đôi khi chỉ từ 10%-20% giá đề Về đến khách sạn sắp xếp đồ đạc, tôi thầm nói lời tạm biệt với Lhasa, đêm nay là đêm cuối chúng tôi còn ngụ tại vùng U, sáng mai cả đoàn sẽ đi sớm để bắt tàu ra vùng Thanh Hải, tiếp tục hành trình khám phá cao nguyên Thanh-Tạng.

2. Truyện kể dưới đèn:

Để thay lời kết, xin chia sẻ với bạn đọc một câu chuyện phiếm đàm giữa chúng tôi và hướng dẫn viên du lịch trên đường đi hồ Nam-tso sáng nay về 1 chủ đề khá “nhạy cảm” mà không phải lúc nào cũng có điều kiện tìm hiểu được; đó là việc mai táng của người Tạng.

Chắc bạn đọc đều đã biết ít nhiều về hình thức Điểu táng hay còn gọi là Thiên táng (Sky Burial) của người Tạng, khi xác đã qua khâu xử lý sẽ được mang lên các địa điểm riêng trên núi hay phía sau các tu viện (sky burial site) để các loài chim chóc tìm đến ăn. Ngoài hình thức này ra còn có 4 hình thức khác nữa ít gặp hơn mà chúng tôi được nghe kể:
- Hình thức Mộc táng: mang vào rừng và bỏ trên các cây lớn cho chim chóc và thú rừng
- Hình thức Thuỷ táng: thả trôi bằng các bè nhỏ trên sông cho cá và động vật thuỷ sinh
- Hình thức Hoả táng: đem thiêu trên lửa. Tuy nhiên hình thức này hiếm gặp và chỉ dành cho những người giàu có hay có địa vị tôn quý trong xã hội Tây Tạng (như các Lạt Ma) bởi vùng cao nguyên này rất hiếm củi khô, nguồn đốt chính lấy từ phân bò Yak, như vậy cần tích trữ lâu dài hoặc dùng nhiều tiền mua nguyên liệu cho việc hoả táng.
- Hình thức Địa táng: đem chôn xuống đất. Hình thức này chắc là phổ biến nhất trên thế giới nhưng với người Tạng lại là hình thức ít được dùng nhất!

Sở dĩ người Tạng có hình thức mai táng người đã khuất theo cách riêng của họ bởi họ tin vào tính Vô thường (Impermanence) theo quan niệm Phật giáo, hiểu đơn giản là vạn vật trong vũ trụ đều không trường tồn mãi mãi nguyên trạng, sẽ luôn có sinh, có diệt, và có tái sinh. Sau khi phần hồn đã lìa khỏi xác, những nhà sư sẽ tụng các bài chú đặc biệt cho việc siêu sinh, phần xác phàm kia sẽ trở nên trống rỗng, cách tốt nhất là thuận theo Tự Nhiên; có thể các loài chim thú sẽ có thêm nguồn sống hoặc thời gian sẽ phân huỷ dần những gì còn lại! Tuy nói dùng Địa táng sẽ làm tốt cho đất nhưng toàn cao nguyên Thanh-Tạng đều là đất đá sỏi rất cứng và khó đào sâu được, nên hình thức Điểu táng vẫn là tập quán lâu đời của người Tạng. Họ còn mô tả sơ lược hình thức này trong sách vở cũ và những bức thangka cổ hay trên tranh tường mural. Người Tạng không muốn, không cho, và không khuyến khích người ngoài tham dự vào những nghi lễ như vậy. Những thông tin trên đây là hiểu biết hạn hẹp của người viết và có qua trao đổi với hướng dẫn viên du lịch người Tạng, chỉ mang tính tham khảo, mọi đúng sai hay dở xin được tránh bàn.

Article ends here, perhaps you want to share it!

• 

Related Posts:

• Tây Tạng Du Ký – Ngày 7: Potala by Night (4)
• Tây Tạng Du Ký – Ngày 5: Jokhang Temple (3)
• Tây Tạng Du Ký – Khúc vĩ thanh (16)
• Tây Tạng Du Ký – Ngày 10: đến Tây Ninh (6)
• Tây Tạng Du Ký – Ngày 6: Tsang (P1) (5)
• Tây Tạng Du Ký – Ngày 9: đường sắt Thanh-Tạng (1)
• Tây Tạng Du Ký – Ngày 5: Potala Palace (3)
• Tây Tạng Du Ký – Ngày 5: Văn vật Phật giáo Tây Tạng (0)
• Tây Tạng Du Ký – Ngày 5: Phật giáo Tây Tạng (2)
• Tây Tạng Du Ký – Ngày 4: Bayi đi Lhasa (6)