‘The Lives of Others’ – Oscar Alert

Posted by YILKA in Entertainment, MoviesApr 12th, 2007 | 7 Comments

Hello there! If you are new here, you might want to subscribe to the RSS feed for updates on this topic.

Oscar 2007 Nếu nhắc đến giải Oscar năm 2006, người ta sẽ nhắc đến phim “Crash“, còn nếu nhắc đến giải Oscar năm 2007, bộ phim xứng đáng nhận được nhiều lời khen tặng nhất phải là “The Lives of Others” (hay “Das Leben der Anderen”. Đoạt giải Phim nước ngoài xuất sắc nhất năm 2007, “The Lives of Others” kể về 1 đề tài quen mà lạ: cuộc sống của những người nghệ sĩ “cánh tả” (right-wing) tại Đông Đức khoảng thời gian trước khi Bức tường Berlin bị phá. Không súng ống, không chém giết, mọi chuyện tưởng chừng như rất êm xuôi; nhưng đó chỉ là cái tĩnh lặng của không gian trước giờ bão đến, là sự khủng bố tinh thần và kìm kẹp sáng tác mà chỉ có những người trong cuộc mới mường tượng ra được.

Đôi dòng lịch sử
Năm 1945, Thế chiến thứ 2 kết thúc với thắng lợi thuộc về phe Đồng Minh. Tháng 5/1945, Hồng quân Liên Xô giải phóng Berlin khỏi bàn tay phát xít Đức. Sau đó hiệp ước Postdam chia thành phố và cả nước Đức làm hai nửa: Phía Đông do quân đội Xô Viết kiểm soát, phía Tây của quân đồng minh (Mỹ, Anh, Pháp). 12 ngày sau khi Mỹ, Anh và Pháp thành lập Cộng hòa Liên Bang Đức (tức Tây Đức), Liên Xô thành lập Cộng hòa Dân Chủ Đức (tức Đông Đức).

The Berlin Wall Tuy nhiên chỉ sau 3 tháng, áp lực đối đầu giữa Liên Xô và các nước Mỹ, Anh, Pháp đã trở nên căng thẳng. Với mục đích xây dựng 1 bức tường “bảo vệ chống phát xít” (antifaschistischer Wall) và bảo vệ nước CHDC Đức khỏi việc “di dân, xâm nhập, gián điện, phá hoại, buôn lậu, bán tống bán tháo và gây hấn từ phương Tây”; ngày 13/8 năm 1961, biên giới giữa Đông và Tây Đức bị đóng cửa. Và chỉ trong vỏn vẹn 1 ngày, quân đội Đông Đức đã xây dựng xong bức tường Berlin, làm thành một rào cản ngăn người Đông Đức di cư sang phía tây Berlin. Vậy là trong suốt 28 năm tồn tại (1961-1989), bức tường Berlin sừng sững án ngữ trong lòng thành phố, cắt ngang giữa 95 phố Đông-Tây Berlin, trở thành sự chia cắt và chống lại chính người dân ở Đông Đức. Đi kèm theo nó là những câu chuyện hàng nghìn người “vượt rào” từ Đông sang Tây, gần trăm người trong số họ đã bị hạ sát bên cạnh bức tường trong khát vọng tìm kiếm tự do.

The Berlin Wall Sau năm 1985, thế giới chứng kiến sự trì trệ và đóng băng kinh tế của Liên Xô, theo sau đó là sự tan rã của Liên bang Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết và sự sụp đổ dây chuyền của hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu và trên toàn thế giới. Năm 1989, chính quyền Đông Đức cũng sụp đổ trước phong trào đấu tranh đòi dân chủ của hơn 1 triệu dân chúng. Ngày 9/11/1989, hàng nghìn công dân Đông Đức đã đoàn kết phá bỏ bức tường chia cắt đất nước họ, đặt dấu chấm hết cho 1 thời kỳ chiến tranh lạnh của châu Âu. Bức tường huyền thoại đó được xây lên chỉ trong vòng 1 đêm, và bị phá bỏ cũng trong vòng 1 đêm! Ngày nay, đâu đó trong thành phố vẫn còn dấu tích của bức tường Berlin xưa như 1 lời nhắc nhở người dân Đức nhớ đến thời kỳ lịch sử đen tối của đất nước, nhắc nhở họ rằng đã có một thời kỳ dài gần 30 năm đồng bào Đông-Tây Đức bị chia cắt.

Về bộ phim “The Lives of Others” …
Quay ngược thời gian về năm 1984, trong những năm trước khi bức tường Berlin sụp đổ, chính quyền Đông Đức tìm mọi biện pháp kiểm soát người dân, đặc biệt là giới văn nghệ sĩ bởi e dè trước sức mạnh của văn chương ca kịch có thể làm xáo động tâm lý người dân Đông Đức khi đó đã vốn rất bất mãn với những người cầm quyền. Một trong những biện pháp được áp dụng là nghe lén và theo dõi sinh hoạt của họ, trước khi thu thập đủ bằng chứng để bắt giam, thậm chí thủ tiêu nếu cần thiết. Đây có thể coi là sự khủng bố tinh thần cho những người sáng tác nghệ thuật khi ấy, và Georg Dreyman – nhân vật chính của bộ phim – cũng không ngoại lệ. Là 1 nhà viết kịch tài ba có tư tưởng “tả khuynh”, bạn gái ông – Christa Maria – lại là 1 diễn viên kiệt xuất khi đó, Georg được xếp vào danh sách những người “cần được quan tâm” nhiều nhất.

The Lives of Others

Người được phụ trách theo dõi và nghe lén gia đình Georg là Gerd Wiesler, một điệp viên cực kỳ có tài trong nghiệp vụ này. Vô hình và thầm lặng, Wiesler đã ghi lại sinh hoạt của Georg trong một thời gian dài mà không bị phát hiện. Ông cũng chứng kiến những phút sóng gió nhất của cặp đôi này, kể cả khi Christa phải đi lại với bộ trưởng để đổi lại sự tự do và yên tâm sáng tác cho bạn trai cô.

The Lives of Others

Không phụ công của những người tin tưởng và ủng hộ mình, Georg đã viết xong và cho đăng tải bài báo của mình phân tích về thực trạng tự tử của người dân Đông Đức lúc bấy giờ, thông qua đó báo động về cuộc sống bị kìm kẹp và bị nhòm ngó của người dân nước này. Theo ông:

agents watch everything on the street, just like mad dogs; on average, a man buys 2.3 pairs of shoes each year, reads 3.2 books and there are 6,743 students graduating with straight As

The Lives of Others Trớ trêu thay, điệp viên tài ba Wiesler lại là người đóng góp lớn nhất cho việc ra đời bài báo, và một cách hoàn toàn tự nguyện! Đồng cảm với cuộc sống của gia đình Georg, đặc biệt là kính trọng tài năng của Georg, ông cũng mong mỏi sáng tác của Georg có thể đem lại tiếng vang lớn, cho dù sau đó ông phải trả giá bằng cả sự nghiệp và mơ ước tương lai của mình.

Thời gian trôi qua, kẻ còn người mất; 5 năm sau, Bức tường Berlin bị đánh đổ, nước Đức ngập tràn niềm vui sướng thống nhất, chỉ có Wiesler vẫn thầm lặng làm công việc mà người ta giao cho ông sau khi ông bị thải hồi vì thất bại với vụ Georg. Còn Georg khi đó đã được tự do sáng tác, tài năng của ông lại được đón nhận bởi 1 nước Đức mới, dân chủ và công khai. Ông tình cờ biết được cuộc sống của mình 5 năm trước đã bị theo dõi rất chặt chẽ, lần giở chồng hồ sơ cũ, tất cả ông tìm được chỉ là bí danh “HGW XX/7” của Wiesler ngày nào. Theo dấu thông tin duy nhất đó, ông hiểu ra cuộc đời mình đã được cứu bởi một điệp viên khác phía – người chưa từng gặp mặt ông bao giờ; đồng thời ông cũng nhìn thấy cuộc sống lầm lũi của người điệp viên đó sau ngày đất nước thống nhất.

The Lives of Others

2 năm sau, Georg tri ân cho HGW XX/7 bằng một cách đặc biệt, cũng thầm lặng và đáng trân trọng đúng như cách mà Wiesler – HGW XX/7 đã làm cho ông và gia đình ông khi trước Đây có thể xem là khúc vĩ thanh của bộ phim mà bạn đọc nên trực tiếp thưởng thức sẽ thấy xúc động hơn.

Và thay cho lời kết
“The Lives of Others” không quá hồi hộp, tình tiết đơn giản nhưng rất ấn tượng bởi tiết tấu của phim. Chỉ qua cuộc đời vài nhân vật, người ta dường như hiểu hơn về hình ảnh đất nước Đức những năm sau Thế chiến II. Diễn xuất của Georg, Christa, đặc biệt Wiesler cũng rất điêu luyện. Nói về mặt nội dung thôi, “The Lives of Others” đã xứng đáng với giải Oscar 2007 rồi, chưa kể đến những cảm nhận riêng mà người xem rút ra sau đó.

The Lives of Others Thủ pháp nghệ thuật trong phim làm người viết bài này liên tưởng đến những trang viết của nhà văn Bảo Ninh về chiến tranh, đặc biệt là trong truyện “Tiếng vĩ cầm của quân xâm lăng“; khi mà con người ta có những lý tưởng khác nhau, đấu tranh cho những mục đích khác nhau, nhưng lại gặp nhau trên con đường nghệ thuật để hiểu và chia sẻ với nhau, từ đó cùng vượt qua những rào cản vốn thường phải giải quyết bằng súng đạn và giết chóc. Cách lấy sự rộng dài của thời gian năm tháng ghép vào cái hữu hạn đôi khi tù túng của đời người để qua đó nêu bật lên những giá trị tinh thần cuộc sống đã làm nên thành công lớn cho bộ phim.

Đã định lan man sang văn học Việt Nam với đề tài tương tự nhưng có lẽ sẽ thích hợp hơn vào một dịp khác Nếu bạn muốn nghe muốn hiểu về chiến tranh không tiếng súng, muốn nghĩ suy về cuộc sống của những người quanh ta, đặc biệt chia sẻ niềm hạnh phúc đạt được khi qua cơn bĩ cực thì “The Lives of Others” chính là bộ phim bạn đang tìm kiếm